Sở Tư pháp tỉnh Thái Nguyên - Cổng thông tin điện tử hỗ trợ pháp lý cho Doanh nghiệp nhỏ và vừa
Chính sách mới về mang thai, sinh con và khám sàng lọc một số bệnh tật bẩm sinh trước sinh, sơ sinh theo Nghị định số 168/2026/NĐ-CP
Ngày 15/5/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 168/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số. Nghị định có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, trong đó quy định nhiều chính sách mới liên quan đến hỗ trợ sinh con, chế độ thai sản khi sinh con thứ hai và hỗ trợ khám sàng lọc một số bệnh bẩm sinh trước sinh, sơ sinh. Đây là những chính sách có ý nghĩa quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dân số, bảo đảm quyền lợi của người dân, đồng thời góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu phát triển dân số trong tình hình mới.
Mở rộng chính sách hỗ trợ đối với người sinh con
Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là quy định cụ thể điều kiện hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai. Theo đó, lao động nữ sinh con thứ hai hoặc lao động nam có vợ sinh con thứ hai, nếu đáp ứng các điều kiện hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, sẽ được hưởng chế độ nghỉ thai sản theo quy định của Luật Dân số.
Nghị định xác định rõ các trường hợp được hưởng chế độ này, bao gồm lao động nữ khi sinh con mà tại thời điểm sinh có một con đẻ còn sống và lao động nam khi vợ sinh con mà người vợ tại thời điểm sinh có một con đẻ còn sống. Quy định mới thể hiện sự quan tâm của Nhà nước trong việc tạo điều kiện để các gia đình sinh đủ hai con, góp phần duy trì mức sinh thay thế, nhất là tại những địa phương đang có mức sinh thấp.
Bên cạnh đó, Nghị định cũng quy định chính sách hỗ trợ tài chính khi sinh con. Theo đó, phụ nữ thuộc dân tộc thiểu số rất ít người; phụ nữ sinh sống tại các tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế; hoặc phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi sẽ được hỗ trợ tài chính với mức tối thiểu 2 triệu đồng/người. Trường hợp đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng nêu trên thì chỉ được hưởng một mức hỗ trợ.
Đáng chú ý, việc thực hiện hỗ trợ được đơn giản hóa thủ tục hành chính. Căn cứ dữ liệu từ hệ thống đăng ký khai sinh, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng định danh điện tử VNeID, chính quyền cấp xã sẽ thực hiện chi trả hỗ trợ cùng thời điểm đăng ký khai sinh, tạo thuận lợi tối đa cho người dân.
Đẩy mạnh sàng lọc trước sinh và sơ sinh nhằm nâng cao chất lượng dân số
Một nội dung quan trọng khác của Nghị định là chính sách hỗ trợ khám sàng lọc một số bệnh bẩm sinh trước sinh và sơ sinh.
Đối với phụ nữ mang thai, Nhà nước hỗ trợ thực hiện gói dịch vụ sàng lọc trước sinh gồm 4 bệnh cơ bản là: Hội chứng Down, hội chứng Edwards, hội chứng Patau và bệnh Thalassemia (tan máu bẩm sinh). Đây là những bệnh lý, hội chứng di truyền có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ nếu không được phát hiện sớm.
Đối với trẻ sơ sinh, gói dịch vụ sàng lọc gồm 5 bệnh cơ bản là: suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh và bất thường tim bẩm sinh nặng. Việc phát hiện sớm các bệnh lý này giúp trẻ được can thiệp, điều trị kịp thời, hạn chế các di chứng lâu dài và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Nghị định quy định mức hỗ trợ khám sàng lọc trước sinh được thanh toán theo chi phí thực tế nhưng tối đa không quá 900.000 đồng/trường hợp; đối với sàng lọc sơ sinh, mức hỗ trợ tối đa là 600.000 đồng/trường hợp. Kinh phí hỗ trợ được chi trả trực tiếp cho các cơ sở y tế thu thập mẫu và cơ sở y tế thực hiện các kỹ thuật sàng lọc.
Để bảo đảm tính khả thi và phù hợp với điều kiện ngân sách, Nghị định thực hiện theo lộ trình ưu tiên. Từ ngày 01/7/2026 đến hết ngày 31/12/2026, chính sách được áp dụng đối với phụ nữ mang thai và trở sơ sinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, bảo trợ xã hội; người dân tại thôn đặc biệt khó khăn; xã thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo. Từ ngày 01/01/2027, chính sách hỗ trợ được mở rộng cho toàn bộ phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh trên cả nước.
Ý nghĩa thiết thực đối với công tác dân số trong giai đoạn mới
Việc ban hành Nghị định số 168/2026/NĐ-CP thể hiện rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước trong việc chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển. Các chính sách hỗ trợ sinh con, khuyến khích sinh đủ hai con, đồng thời mở rộng tiếp cận dịch vụ sàng lọc trước sinh và sơ sinh góp phần nâng cao chất lượng dân số ngay từ giai đoạn đầu đời.
Đây không chỉ là giải pháp nhằm giảm thiểu tỷ lệ trẻ em mắc các bệnh bẩm sinh, dị tật bẩm sinh mà còn góp phần giảm gánh nặng kinh tế cho gia đình và xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Có thể khẳng định, Nghị định số 168/2026/NĐ-CP là bước cụ thể hóa quan trọng các quy định của Luật Dân số, tạo hành lang pháp lý đồng bộ để triển khai hiệu quả các chính sách dân số. Việc tổ chức thực hiện tốt các chính sách về mang thai, sinh con và sàng lọc trước sinh, sơ sinh sẽ góp phần nâng cao chất lượng dân số Việt Nam, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân./.
Mở rộng chính sách hỗ trợ đối với người sinh con
Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là quy định cụ thể điều kiện hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai. Theo đó, lao động nữ sinh con thứ hai hoặc lao động nam có vợ sinh con thứ hai, nếu đáp ứng các điều kiện hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, sẽ được hưởng chế độ nghỉ thai sản theo quy định của Luật Dân số.
Nghị định xác định rõ các trường hợp được hưởng chế độ này, bao gồm lao động nữ khi sinh con mà tại thời điểm sinh có một con đẻ còn sống và lao động nam khi vợ sinh con mà người vợ tại thời điểm sinh có một con đẻ còn sống. Quy định mới thể hiện sự quan tâm của Nhà nước trong việc tạo điều kiện để các gia đình sinh đủ hai con, góp phần duy trì mức sinh thay thế, nhất là tại những địa phương đang có mức sinh thấp.
Bên cạnh đó, Nghị định cũng quy định chính sách hỗ trợ tài chính khi sinh con. Theo đó, phụ nữ thuộc dân tộc thiểu số rất ít người; phụ nữ sinh sống tại các tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế; hoặc phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi sẽ được hỗ trợ tài chính với mức tối thiểu 2 triệu đồng/người. Trường hợp đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng nêu trên thì chỉ được hưởng một mức hỗ trợ.
Đáng chú ý, việc thực hiện hỗ trợ được đơn giản hóa thủ tục hành chính. Căn cứ dữ liệu từ hệ thống đăng ký khai sinh, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng định danh điện tử VNeID, chính quyền cấp xã sẽ thực hiện chi trả hỗ trợ cùng thời điểm đăng ký khai sinh, tạo thuận lợi tối đa cho người dân.
Đẩy mạnh sàng lọc trước sinh và sơ sinh nhằm nâng cao chất lượng dân số
Một nội dung quan trọng khác của Nghị định là chính sách hỗ trợ khám sàng lọc một số bệnh bẩm sinh trước sinh và sơ sinh.
Đối với phụ nữ mang thai, Nhà nước hỗ trợ thực hiện gói dịch vụ sàng lọc trước sinh gồm 4 bệnh cơ bản là: Hội chứng Down, hội chứng Edwards, hội chứng Patau và bệnh Thalassemia (tan máu bẩm sinh). Đây là những bệnh lý, hội chứng di truyền có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ nếu không được phát hiện sớm.
Đối với trẻ sơ sinh, gói dịch vụ sàng lọc gồm 5 bệnh cơ bản là: suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh và bất thường tim bẩm sinh nặng. Việc phát hiện sớm các bệnh lý này giúp trẻ được can thiệp, điều trị kịp thời, hạn chế các di chứng lâu dài và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Nghị định quy định mức hỗ trợ khám sàng lọc trước sinh được thanh toán theo chi phí thực tế nhưng tối đa không quá 900.000 đồng/trường hợp; đối với sàng lọc sơ sinh, mức hỗ trợ tối đa là 600.000 đồng/trường hợp. Kinh phí hỗ trợ được chi trả trực tiếp cho các cơ sở y tế thu thập mẫu và cơ sở y tế thực hiện các kỹ thuật sàng lọc.
Để bảo đảm tính khả thi và phù hợp với điều kiện ngân sách, Nghị định thực hiện theo lộ trình ưu tiên. Từ ngày 01/7/2026 đến hết ngày 31/12/2026, chính sách được áp dụng đối với phụ nữ mang thai và trở sơ sinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, bảo trợ xã hội; người dân tại thôn đặc biệt khó khăn; xã thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo. Từ ngày 01/01/2027, chính sách hỗ trợ được mở rộng cho toàn bộ phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh trên cả nước.
Ý nghĩa thiết thực đối với công tác dân số trong giai đoạn mới
Việc ban hành Nghị định số 168/2026/NĐ-CP thể hiện rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước trong việc chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển. Các chính sách hỗ trợ sinh con, khuyến khích sinh đủ hai con, đồng thời mở rộng tiếp cận dịch vụ sàng lọc trước sinh và sơ sinh góp phần nâng cao chất lượng dân số ngay từ giai đoạn đầu đời.
Đây không chỉ là giải pháp nhằm giảm thiểu tỷ lệ trẻ em mắc các bệnh bẩm sinh, dị tật bẩm sinh mà còn góp phần giảm gánh nặng kinh tế cho gia đình và xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Có thể khẳng định, Nghị định số 168/2026/NĐ-CP là bước cụ thể hóa quan trọng các quy định của Luật Dân số, tạo hành lang pháp lý đồng bộ để triển khai hiệu quả các chính sách dân số. Việc tổ chức thực hiện tốt các chính sách về mang thai, sinh con và sàng lọc trước sinh, sơ sinh sẽ góp phần nâng cao chất lượng dân số Việt Nam, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân./.
Tác giả bài viết: Ban Biên tập
Ý kiến bạn đọc
Bạn cần đăng nhập với tư cách là Thành viên chính thức để có thể bình luận
Danh mục
Thăm dò ý kiến