Ngày 15/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 169/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan với nhiều điểm mới quan trọng nhằm xử lý các khó khăn, bất cập phát sinh trong thực tiễn quản lý hải quan; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ số trong xử phạt vi phạm hành chính và bãi bỏ những chế tài không còn phù hợp với thực tế.
Nghị định số 169/2026/NĐ-CP gồm 4 chương, 40 điều, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, đồng thời chấm dứt hiệu lực của Nghị định số 128/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.
Phạm vi điều chỉnh của Nghị định: quy định hành vi vi phạm hành chính; hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc và hành vi vi phạm hành chính đang thực hiện; hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với từng hành vi vi phạm hành chính; đối tượng bị xử phạt; thẩm quyền xử phạt, mức phạt tiền cụ thể theo từng chức danh và thẩm quyền lập biên bản đối với vi phạm hành chính; việc thi hành các hình thức xử phạt vi phạm hành chính, các biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực hải quan. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan quy định tại Nghị định gồm: vi phạm các quy định của pháp luật về thủ tục hải quan; vi phạm các quy định của pháp luật về kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan; vi phạm hành chính về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và vi phạm các quy định của pháp luật khác có liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
Đối tượng áp dụng của Nghị định gồm tổ chức, cá nhân trong nước; tổ chức, cá nhân nước ngoài có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan trên lãnh thổ Việt Nam; người có thẩm quyền lập biên bản, áp dụng biện pháp ngăn chặn, bảo đảm xử phạt và người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính; cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến việc xử phạt vi phạm hành chính. Đáng chú ý, hộ kinh doanh, hộ gia đình, cộng đồng dân cư vi phạm hành chính bị áp dụng mức phạt tiền đối với cá nhân vi phạm hành chính.
Nghị định cũng quy định rõ nguyên tắc xử phạt. Trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện vi phạm hành chính nhiều lần thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm, trừ một số trường hợp được xử phạt một lần nhưng áp dụng tình tiết tăng nặng “vi phạm hành chính nhiều lần”. Đồng thời, tang vật vi phạm hành chính được xác định là vật, tiền, hàng hóa có liên quan trực tiếp đến vi phạm hành chính, không bao gồm vật, tiền, hàng hóa đã khai hải quan đúng quy định.
Việc ban hành Nghị định số 169/2026/NĐ-CP bảo đảm việc xử phạt nghiêm minh nhưng có tính khả thi, hiệu quả và phù hợp với thực tế; góp phần bảo đảm, duy trì trật tự quản lý nhà nước về hải quan, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu; khuyến khích người khai hải quan, người nộp thuế chủ động tự giác chấp hành pháp luật hải quan và pháp luật có liên quan.