Sở Tư pháp tỉnh Thái Nguyên - Cổng thông tin điện tử hỗ trợ pháp lý cho Doanh nghiệp nhỏ và vừa
Trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong công tác bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân
Công tác bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, chặt chẽ của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương. Để bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm và thực sự là ngày hội của toàn dân, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025) đã quy định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức trong quá trình tổ chức bầu cử.
Theo Điều 4 của Luật, Quốc hội là cơ quan quyết định những vấn đề quan trọng mang tính nền tảng của cuộc bầu cử. Quốc hội quyết định ngày bầu cử toàn quốc đối với bầu cử đại biểu Quốc hội và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp; quyết định việc bầu cử bổ sung đại biểu Quốc hội trong thời gian giữa nhiệm kỳ khi cần thiết; đồng thời quyết định việc thành lập Hội đồng bầu cử quốc gia. Đây là những quyết định có ý nghĩa định hướng, tạo cơ sở pháp lý và tổ chức cho toàn bộ quá trình bầu cử trên phạm vi cả nước.
Hội đồng bầu cử quốc gia là cơ quan trung tâm tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội, đồng thời có trách nhiệm chỉ đạo và hướng dẫn công tác bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Với vai trò này, Hội đồng bầu cử quốc gia bảo đảm sự thống nhất trong chỉ đạo, điều hành, hướng dẫn nghiệp vụ bầu cử trên toàn quốc, góp phần để công tác bầu cử được triển khai đồng bộ, đúng quy định.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng liên quan trực tiếp đến chất lượng đại biểu được bầu. Cơ quan này có trách nhiệm dự kiến và phân bổ số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở các địa phương; xác định cơ cấu, thành phần những người được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội; hướng dẫn việc xác định cơ cấu, thành phần, phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Đồng thời, Ủy ban Thường vụ Quốc hội còn tổ chức giám sát công tác bầu cử, bảo đảm cuộc bầu cử được tiến hành dân chủ, đúng pháp luật, an toàn và tiết kiệm.
Chính phủ giữ vai trò chỉ đạo các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện công tác bầu cử theo đúng quy định pháp luật. Chính phủ cũng tổ chức thực hiện các biện pháp bảo đảm kinh phí cho bầu cử; hướng dẫn quản lý, sử dụng kinh phí; bảo đảm công tác thông tin, tuyên truyền, an ninh, an toàn và các điều kiện cần thiết khác phục vụ cuộc bầu cử. Vai trò này bảo đảm các điều kiện vật chất, kỹ thuật, hậu cần cho quá trình bầu cử diễn ra thuận lợi.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có trách nhiệm tổ chức hiệp thương lựa chọn, giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp theo đúng quy trình, bảo đảm dân chủ, khách quan, đúng pháp luật. Đồng thời, Mặt trận Tổ quốc còn tham gia giám sát quá trình bầu cử, góp phần bảo đảm tính minh bạch, công khai và đúng quy định trong toàn bộ quá trình tổ chức bầu cử.
Tại địa phương, Ủy ban bầu cử các cấp là cơ quan trực tiếp tổ chức bầu cử. Cụ thể, Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội tại địa phương; Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố và Ủy ban bầu cử ở xã, phường, đặc khu tổ chức bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân tương ứng. Các Ban bầu cử và Tổ bầu cử thực hiện các nhiệm vụ cụ thể trong quá trình bầu cử theo quy định của Luật, bảo đảm công tác bầu cử diễn ra trực tiếp, đúng trình tự, thủ tục tại từng khu vực bỏ phiếu.
Bên cạnh đó, Thường trực Hội đồng nhân dân có trách nhiệm dự kiến cơ cấu, thành phần, số lượng đại biểu Hội đồng nhân dân của cấp mình. Thường trực Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các cấp, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, có trách nhiệm giám sát, kiểm tra và tổ chức thực hiện công tác bầu cử theo đúng quy định pháp luật.
Ngoài các cơ quan nêu trên, Luật cũng quy định rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế trong việc tạo điều kiện để các tổ chức phụ trách bầu cử thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình. Sự phối hợp, hỗ trợ của các cơ quan, tổ chức này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm cơ sở vật chất, nhân lực, thời gian và các điều kiện cần thiết cho công tác bầu cử.
Việc phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức trong công tác bầu cử không chỉ tạo cơ sở pháp lý chặt chẽ cho việc triển khai thực hiện mà còn bảo đảm sự phối hợp đồng bộ, hiệu quả giữa các cấp, các ngành. Qua đó, góp phần tổ chức thành công cuộc bầu cử, lựa chọn được những đại biểu xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân./.
Theo Điều 4 của Luật, Quốc hội là cơ quan quyết định những vấn đề quan trọng mang tính nền tảng của cuộc bầu cử. Quốc hội quyết định ngày bầu cử toàn quốc đối với bầu cử đại biểu Quốc hội và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp; quyết định việc bầu cử bổ sung đại biểu Quốc hội trong thời gian giữa nhiệm kỳ khi cần thiết; đồng thời quyết định việc thành lập Hội đồng bầu cử quốc gia. Đây là những quyết định có ý nghĩa định hướng, tạo cơ sở pháp lý và tổ chức cho toàn bộ quá trình bầu cử trên phạm vi cả nước.
Hội đồng bầu cử quốc gia là cơ quan trung tâm tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội, đồng thời có trách nhiệm chỉ đạo và hướng dẫn công tác bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Với vai trò này, Hội đồng bầu cử quốc gia bảo đảm sự thống nhất trong chỉ đạo, điều hành, hướng dẫn nghiệp vụ bầu cử trên toàn quốc, góp phần để công tác bầu cử được triển khai đồng bộ, đúng quy định.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng liên quan trực tiếp đến chất lượng đại biểu được bầu. Cơ quan này có trách nhiệm dự kiến và phân bổ số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở các địa phương; xác định cơ cấu, thành phần những người được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội; hướng dẫn việc xác định cơ cấu, thành phần, phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Đồng thời, Ủy ban Thường vụ Quốc hội còn tổ chức giám sát công tác bầu cử, bảo đảm cuộc bầu cử được tiến hành dân chủ, đúng pháp luật, an toàn và tiết kiệm.
Chính phủ giữ vai trò chỉ đạo các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện công tác bầu cử theo đúng quy định pháp luật. Chính phủ cũng tổ chức thực hiện các biện pháp bảo đảm kinh phí cho bầu cử; hướng dẫn quản lý, sử dụng kinh phí; bảo đảm công tác thông tin, tuyên truyền, an ninh, an toàn và các điều kiện cần thiết khác phục vụ cuộc bầu cử. Vai trò này bảo đảm các điều kiện vật chất, kỹ thuật, hậu cần cho quá trình bầu cử diễn ra thuận lợi.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có trách nhiệm tổ chức hiệp thương lựa chọn, giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp theo đúng quy trình, bảo đảm dân chủ, khách quan, đúng pháp luật. Đồng thời, Mặt trận Tổ quốc còn tham gia giám sát quá trình bầu cử, góp phần bảo đảm tính minh bạch, công khai và đúng quy định trong toàn bộ quá trình tổ chức bầu cử.
Tại địa phương, Ủy ban bầu cử các cấp là cơ quan trực tiếp tổ chức bầu cử. Cụ thể, Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội tại địa phương; Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố và Ủy ban bầu cử ở xã, phường, đặc khu tổ chức bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân tương ứng. Các Ban bầu cử và Tổ bầu cử thực hiện các nhiệm vụ cụ thể trong quá trình bầu cử theo quy định của Luật, bảo đảm công tác bầu cử diễn ra trực tiếp, đúng trình tự, thủ tục tại từng khu vực bỏ phiếu.
Bên cạnh đó, Thường trực Hội đồng nhân dân có trách nhiệm dự kiến cơ cấu, thành phần, số lượng đại biểu Hội đồng nhân dân của cấp mình. Thường trực Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các cấp, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, có trách nhiệm giám sát, kiểm tra và tổ chức thực hiện công tác bầu cử theo đúng quy định pháp luật.
Ngoài các cơ quan nêu trên, Luật cũng quy định rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế trong việc tạo điều kiện để các tổ chức phụ trách bầu cử thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình. Sự phối hợp, hỗ trợ của các cơ quan, tổ chức này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm cơ sở vật chất, nhân lực, thời gian và các điều kiện cần thiết cho công tác bầu cử.
Việc phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức trong công tác bầu cử không chỉ tạo cơ sở pháp lý chặt chẽ cho việc triển khai thực hiện mà còn bảo đảm sự phối hợp đồng bộ, hiệu quả giữa các cấp, các ngành. Qua đó, góp phần tổ chức thành công cuộc bầu cử, lựa chọn được những đại biểu xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân./.
Tác giả bài viết: Phòng XDVB
Ý kiến bạn đọc
Bạn cần đăng nhập với tư cách là Thành viên chính thức để có thể bình luận
Danh mục
Thăm dò ý kiến