Sở Tư pháp tỉnh Thái Nguyên - Cổng thông tin điện tử hỗ trợ pháp lý cho Doanh nghiệp nhỏ và vừa
Nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng bầu cử quốc gia
Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân là hình thức cơ bản và quan trọng nhất để nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Để bảo đảm cuộc bầu cử được tiến hành dân chủ, đúng pháp luật, công khai và minh bạch, Hội đồng bầu cử quốc gia giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Điều 15 và Điều 16 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025) đã quy định cụ thể nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng bầu cử quốc gia trong việc tổ chức và chỉ đạo công tác bầu cử. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng bảo đảm cho việc bầu cử được thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước.
1. Nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng bầu cử quốc gia trong tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội
Theo Điều 15 của Luật, Hội đồng bầu cử quốc gia có thẩm quyền quyết định và tổ chức toàn bộ quá trình bầu cử đại biểu Quốc hội từ khâu chuẩn bị cho đến tổng kết, công bố kết quả. Trước hết, Hội đồng bầu cử quốc gia có nhiệm vụ ấn định và công bố số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội, danh sách các đơn vị bầu cử cũng như số lượng đại biểu được bầu tại mỗi đơn vị. Nhiệm vụ này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi việc phân chia đơn vị bầu cử hợp lý sẽ bảo đảm tính đại diện công bằng giữa các vùng, miền, địa phương trong Quốc hội.
Bên cạnh đó, Hội đồng bầu cử quốc gia còn có trách nhiệm tiếp nhận và xem xét hồ sơ của những người được các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội, lực lượng vũ trang nhân dân và cơ quan nhà nước ở trung ương giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội; đồng thời tiếp nhận hồ sơ của những người ứng cử do Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố gửi đến. Đây là khâu quan trọng nhằm bảo đảm tiêu chuẩn, điều kiện của người ứng cử được xem xét một cách chặt chẽ, đúng quy định của pháp luật.
Một nhiệm vụ khác thể hiện rõ vai trò trung tâm của Hội đồng bầu cử quốc gia là việc phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong quá trình hiệp thương. Hội đồng có trách nhiệm gửi danh sách trích ngang lý lịch, tiểu sử tóm tắt và bản kê khai tài sản, thu nhập của những người được giới thiệu ứng cử đến Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để thực hiện hiệp thương; đồng thời giới thiệu và gửi hồ sơ của những người đã được hiệp thương về các tỉnh, thành phố để ứng cử. Quy định này thể hiện rõ nguyên tắc phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị nhằm bảo đảm tính dân chủ, công khai và minh bạch của công tác nhân sự.
Sau khi hoàn tất các bước chuẩn bị, Hội đồng bầu cử quốc gia lập và công bố danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội theo từng đơn vị bầu cử, đồng thời có quyền xóa tên người ứng cử trong danh sách chính thức khi có căn cứ theo quy định pháp luật. Trong quá trình bầu cử, Hội đồng tiếp nhận và kiểm tra biên bản xác định kết quả bầu cử từ các Ủy ban bầu cử địa phương và Ban bầu cử, từ đó lập biên bản tổng kết cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội trên phạm vi toàn quốc.
Đặc biệt, Hội đồng bầu cử quốc gia có thẩm quyền quyết định việc bầu cử thêm, bầu cử lại hoặc hủy bỏ kết quả bầu cử tại những khu vực, đơn vị bầu cử có vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Quyền hạn này góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và sự công bằng trong bầu cử. Sau cùng, Hội đồng xác nhận và công bố kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội trong cả nước, xác nhận tư cách của người trúng cử và trình Quốc hội khóa mới báo cáo tổng kết cuộc bầu cử. Ngoài ra, Hội đồng còn có trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo về công tác bầu cử và quản lý, phân bổ kinh phí tổ chức bầu cử.
2. Nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng bầu cử quốc gia trong chỉ đạo, hướng dẫn bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân
Không chỉ giữ vai trò trung tâm trong bầu cử đại biểu Quốc hội, Hội đồng bầu cử quốc gia còn thực hiện chức năng chỉ đạo, hướng dẫn đối với công tác bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp theo quy định tại Điều 16 của Luật. Theo đó, Hội đồng có nhiệm vụ chỉ đạo và hướng dẫn việc thực hiện các quy định của pháp luật về bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, bảo đảm việc áp dụng pháp luật được thống nhất trên phạm vi cả nước.
Hội đồng bầu cử quốc gia còn hướng dẫn hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, qua đó giúp các cơ quan ở địa phương thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ được giao. Đồng thời, Hội đồng thực hiện việc kiểm tra công tác tổ chức bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những sai sót, vi phạm trong quá trình bầu cử.
Trong trường hợp phát hiện vi phạm pháp luật nghiêm trọng, Hội đồng bầu cử quốc gia có quyền hủy bỏ kết quả bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân và quyết định ngày bầu cử lại tại khu vực bỏ phiếu hoặc đơn vị bầu cử vi phạm. Quy định này góp phần nâng cao kỷ cương, kỷ luật trong bầu cử, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cử tri.
3. Ý nghĩa của các quy định đối với việc bảo đảm dân chủ và pháp chế
Những quy định tại Điều 15 và Điều 16 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân thể hiện rõ vai trò, vị trí đặc biệt của Hội đồng bầu cử quốc gia trong hệ thống tổ chức bầu cử của Nhà nước ta. Việc quy định cụ thể, chi tiết nhiệm vụ và quyền hạn của Hội đồng không chỉ góp phần bảo đảm cho cuộc bầu cử được tiến hành đúng pháp luật, mà còn tăng cường tính công khai, minh bạch, dân chủ và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ quá trình bầu cử.
Có thể khẳng định rằng, Hội đồng bầu cử quốc gia là cơ quan giữ vai trò then chốt trong việc bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân thông qua bầu cử. Việc thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các nhiệm vụ, quyền hạn được Luật quy định sẽ góp phần nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước và củng cố niềm tin của nhân dân đối với chế độ./.
1. Nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng bầu cử quốc gia trong tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội
Theo Điều 15 của Luật, Hội đồng bầu cử quốc gia có thẩm quyền quyết định và tổ chức toàn bộ quá trình bầu cử đại biểu Quốc hội từ khâu chuẩn bị cho đến tổng kết, công bố kết quả. Trước hết, Hội đồng bầu cử quốc gia có nhiệm vụ ấn định và công bố số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội, danh sách các đơn vị bầu cử cũng như số lượng đại biểu được bầu tại mỗi đơn vị. Nhiệm vụ này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi việc phân chia đơn vị bầu cử hợp lý sẽ bảo đảm tính đại diện công bằng giữa các vùng, miền, địa phương trong Quốc hội.
Bên cạnh đó, Hội đồng bầu cử quốc gia còn có trách nhiệm tiếp nhận và xem xét hồ sơ của những người được các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội, lực lượng vũ trang nhân dân và cơ quan nhà nước ở trung ương giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội; đồng thời tiếp nhận hồ sơ của những người ứng cử do Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố gửi đến. Đây là khâu quan trọng nhằm bảo đảm tiêu chuẩn, điều kiện của người ứng cử được xem xét một cách chặt chẽ, đúng quy định của pháp luật.
Một nhiệm vụ khác thể hiện rõ vai trò trung tâm của Hội đồng bầu cử quốc gia là việc phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong quá trình hiệp thương. Hội đồng có trách nhiệm gửi danh sách trích ngang lý lịch, tiểu sử tóm tắt và bản kê khai tài sản, thu nhập của những người được giới thiệu ứng cử đến Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để thực hiện hiệp thương; đồng thời giới thiệu và gửi hồ sơ của những người đã được hiệp thương về các tỉnh, thành phố để ứng cử. Quy định này thể hiện rõ nguyên tắc phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị nhằm bảo đảm tính dân chủ, công khai và minh bạch của công tác nhân sự.
Sau khi hoàn tất các bước chuẩn bị, Hội đồng bầu cử quốc gia lập và công bố danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội theo từng đơn vị bầu cử, đồng thời có quyền xóa tên người ứng cử trong danh sách chính thức khi có căn cứ theo quy định pháp luật. Trong quá trình bầu cử, Hội đồng tiếp nhận và kiểm tra biên bản xác định kết quả bầu cử từ các Ủy ban bầu cử địa phương và Ban bầu cử, từ đó lập biên bản tổng kết cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội trên phạm vi toàn quốc.
Đặc biệt, Hội đồng bầu cử quốc gia có thẩm quyền quyết định việc bầu cử thêm, bầu cử lại hoặc hủy bỏ kết quả bầu cử tại những khu vực, đơn vị bầu cử có vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Quyền hạn này góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và sự công bằng trong bầu cử. Sau cùng, Hội đồng xác nhận và công bố kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội trong cả nước, xác nhận tư cách của người trúng cử và trình Quốc hội khóa mới báo cáo tổng kết cuộc bầu cử. Ngoài ra, Hội đồng còn có trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo về công tác bầu cử và quản lý, phân bổ kinh phí tổ chức bầu cử.
2. Nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng bầu cử quốc gia trong chỉ đạo, hướng dẫn bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân
Không chỉ giữ vai trò trung tâm trong bầu cử đại biểu Quốc hội, Hội đồng bầu cử quốc gia còn thực hiện chức năng chỉ đạo, hướng dẫn đối với công tác bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp theo quy định tại Điều 16 của Luật. Theo đó, Hội đồng có nhiệm vụ chỉ đạo và hướng dẫn việc thực hiện các quy định của pháp luật về bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, bảo đảm việc áp dụng pháp luật được thống nhất trên phạm vi cả nước.
Hội đồng bầu cử quốc gia còn hướng dẫn hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, qua đó giúp các cơ quan ở địa phương thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ được giao. Đồng thời, Hội đồng thực hiện việc kiểm tra công tác tổ chức bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những sai sót, vi phạm trong quá trình bầu cử.
Trong trường hợp phát hiện vi phạm pháp luật nghiêm trọng, Hội đồng bầu cử quốc gia có quyền hủy bỏ kết quả bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân và quyết định ngày bầu cử lại tại khu vực bỏ phiếu hoặc đơn vị bầu cử vi phạm. Quy định này góp phần nâng cao kỷ cương, kỷ luật trong bầu cử, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cử tri.
3. Ý nghĩa của các quy định đối với việc bảo đảm dân chủ và pháp chế
Những quy định tại Điều 15 và Điều 16 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân thể hiện rõ vai trò, vị trí đặc biệt của Hội đồng bầu cử quốc gia trong hệ thống tổ chức bầu cử của Nhà nước ta. Việc quy định cụ thể, chi tiết nhiệm vụ và quyền hạn của Hội đồng không chỉ góp phần bảo đảm cho cuộc bầu cử được tiến hành đúng pháp luật, mà còn tăng cường tính công khai, minh bạch, dân chủ và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ quá trình bầu cử.
Có thể khẳng định rằng, Hội đồng bầu cử quốc gia là cơ quan giữ vai trò then chốt trong việc bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân thông qua bầu cử. Việc thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các nhiệm vụ, quyền hạn được Luật quy định sẽ góp phần nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước và củng cố niềm tin của nhân dân đối với chế độ./.
Tác giả bài viết: Phòng XDVB
Ý kiến bạn đọc
Bạn cần đăng nhập với tư cách là Thành viên chính thức để có thể bình luận
Danh mục
Thăm dò ý kiến