Sở Tư pháp tỉnh Thái Nguyên - Cổng thông tin điện tử hỗ trợ pháp lý cho Doanh nghiệp nhỏ và vừa
Quy trình hiệp thương lần thứ hai và tổ chức hội nghị cử tri
Trong tiến trình chuẩn bị cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031, công tác hiệp thương và lấy ý kiến cử tri giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đây là khâu bảo đảm dân chủ, khách quan, minh bạch trong việc lựa chọn, sàng lọc, lập danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Quốc hội. Nội dung này được quy định cụ thể tại Điều 44 và Điều 45 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025).
Hai điều luật này tạo thành một quy trình liên hoàn: hiệp thương lần thứ hai để lập danh sách sơ bộ người ứng cử và tổ chức hội nghị cử tri để lấy ý kiến nhận xét, tín nhiệm. Đây là cơ sở quan trọng để tiến tới hiệp thương lần thứ ba, lập danh sách chính thức người ứng cử.
Hội nghị hiệp thương lần thứ hai
Theo Điều 44, hội nghị hiệp thương lần thứ hai ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương do Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh tổ chức và phải hoàn thành chậm nhất 40 ngày trước ngày bầu cử. Thành phần tham dự hội nghị được thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 39 của Luật, bảo đảm tính đại diện, khách quan của các tổ chức thành viên Mặt trận.
Tại hội nghị này, các đại biểu căn cứ vào: Tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội; Cơ cấu, thành phần, số lượng người được phân bổ; Danh sách người được các cơ quan, tổ chức, đơn vị giới thiệu ứng cử đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh lần thứ nhất để lập danh sách sơ bộ những người ứng cử đại biểu Quốc hội.
Điểm đặc biệt quan trọng của hiệp thương lần thứ hai là sau khi lập danh sách sơ bộ, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh sẽ gửi danh sách này để lấy ý kiến cử tri nơi cư trú đối với tất cả người ứng cử. Đối với người tự ứng cử, ngoài nơi cư trú còn phải lấy ý kiến cử tri nơi công tác (nếu có).
Như vậy, hiệp thương lần thứ hai không chỉ là bước lựa chọn trên hồ sơ, tiêu chuẩn, cơ cấu mà còn gắn chặt với việc đánh giá thực tiễn của cộng đồng dân cư nơi người ứng cử sinh sống và làm việc.
Hội nghị cử tri – nơi thể hiện sự đánh giá trực tiếp của Nhân dân
Điều 45 của Luật quy định rất rõ về việc tổ chức hội nghị cử tri – một bước bắt buộc, có ý nghĩa quyết định trong quy trình hiệp thương.
Hội nghị cử tri nơi cư trú: Hội nghị này được tổ chức tại thôn, tổ dân phố nơi người ứng cử cư trú thường xuyên, do Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã phối hợp với Ủy ban nhân dân cùng cấp triệu tập và chủ trì.
Thành phần tham dự là cử tri đại diện hộ gia đình trong khu dân cư. Người ứng cử và đại diện cơ quan, tổ chức, đơn vị giới thiệu người ứng cử được mời tham dự để lắng nghe ý kiến nhận xét của cử tri.
Đây là dịp để cử tri đánh giá về đạo đức, lối sống, mối quan hệ với cộng đồng, uy tín xã hội của người ứng cử - những yếu tố mà hồ sơ hành chính không thể phản ánh đầy đủ.
Hội nghị cử tri nơi công tác: Tùy theo loại hình cơ quan, đơn vị, hội nghị cử tri nơi công tác được tổ chức như sau:
- Ở cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, chính trị - xã hội, tổ chức xã hội: do ban lãnh đạo cơ quan triệu tập, chủ trì;
- Ở đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế: do người đứng đầu phối hợp với ban chấp hành công đoàn (nếu có) triệu tập, chủ trì;
- Ở đơn vị vũ trang nhân dân: là hội nghị quân nhân do lãnh đạo, chỉ huy đơn vị triệu tập, chủ trì.
Người ứng cử được mời tham dự hội nghị này để lắng nghe ý kiến của tập thể nơi mình công tác.
Cách thức cử tri thể hiện sự tín nhiệm
Tại hội nghị cử tri, cử tri đối chiếu với tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội để nhận xét, bày tỏ sự tín nhiệm đối với người ứng cử bằng một trong hai hình thức:
- Giơ tay biểu quyết;
- Hoặc bỏ phiếu kín theo quyết định của hội nghị.
Quy định này bảo đảm vừa linh hoạt, vừa dân chủ, tùy điều kiện thực tế của từng hội nghị.
Ý kiến nhận xét và mức độ tín nhiệm của cử tri là căn cứ quan trọng để Mặt trận Tổ quốc xem xét trong hiệp thương lần tiếp theo.
Yêu cầu chặt chẽ về lập và gửi biên bản
Cả Điều 44 và Điều 45 đều nhấn mạnh yêu cầu lập biên bản đầy đủ sau mỗi hội nghị. Biên bản phải ghi rõ: Thành phần tham dự; Số lượng người tham dự; Diễn biến hội nghị; Kết quả biểu quyết tín nhiệm.
Đối với hội nghị hiệp thương lần thứ hai, biên bản phải được gửi ngay đến:
- Hội đồng bầu cử quốc gia;
- Ủy ban Thường vụ Quốc hội;
- Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam;
- Ủy ban bầu cử cấp tỉnh.
Đối với hội nghị cử tri, biên bản được gửi về Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp có thẩm quyền (trung ương hoặc cấp tỉnh tùy từng trường hợp).
Quy định này bảo đảm tính minh bạch, kiểm soát chặt chẽ và thống nhất thông tin trong toàn bộ quá trình hiệp thương.
Các quy định này thể hiện rõ: Phát huy vai trò trung tâm của Mặt trận Tổ quốc trong quy trình hiệp thương; Bảo đảm quyền tham gia nhận xét, đánh giá của cử tri nơi cư trú và nơi công tác; Tăng cường tính dân chủ, công khai, khách quan; Góp phần sàng lọc, lựa chọn những người thật sự tiêu biểu, xứng đáng. Đây chính là cơ chế để Nhân dân trực tiếp tham gia vào quá trình lựa chọn người đại diện cho mình tại cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.
Hội nghị hiệp thương lần thứ hai và hội nghị cử tri theo quy định tại Điều 44, 45 Luật là những bước then chốt trong quy trình bầu cử đại biểu Quốc hội. Việc tổ chức nghiêm túc, đúng quy định các hội nghị này không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là trách nhiệm chính trị của các cấp, các ngành, góp phần bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, công khai, đúng pháp luật và lựa chọn được những đại biểu thực sự xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân./.
Hai điều luật này tạo thành một quy trình liên hoàn: hiệp thương lần thứ hai để lập danh sách sơ bộ người ứng cử và tổ chức hội nghị cử tri để lấy ý kiến nhận xét, tín nhiệm. Đây là cơ sở quan trọng để tiến tới hiệp thương lần thứ ba, lập danh sách chính thức người ứng cử.
Hội nghị hiệp thương lần thứ hai
Theo Điều 44, hội nghị hiệp thương lần thứ hai ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương do Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh tổ chức và phải hoàn thành chậm nhất 40 ngày trước ngày bầu cử. Thành phần tham dự hội nghị được thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 39 của Luật, bảo đảm tính đại diện, khách quan của các tổ chức thành viên Mặt trận.
Tại hội nghị này, các đại biểu căn cứ vào: Tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội; Cơ cấu, thành phần, số lượng người được phân bổ; Danh sách người được các cơ quan, tổ chức, đơn vị giới thiệu ứng cử đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh lần thứ nhất để lập danh sách sơ bộ những người ứng cử đại biểu Quốc hội.
Điểm đặc biệt quan trọng của hiệp thương lần thứ hai là sau khi lập danh sách sơ bộ, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh sẽ gửi danh sách này để lấy ý kiến cử tri nơi cư trú đối với tất cả người ứng cử. Đối với người tự ứng cử, ngoài nơi cư trú còn phải lấy ý kiến cử tri nơi công tác (nếu có).
Như vậy, hiệp thương lần thứ hai không chỉ là bước lựa chọn trên hồ sơ, tiêu chuẩn, cơ cấu mà còn gắn chặt với việc đánh giá thực tiễn của cộng đồng dân cư nơi người ứng cử sinh sống và làm việc.
Hội nghị cử tri – nơi thể hiện sự đánh giá trực tiếp của Nhân dân
Điều 45 của Luật quy định rất rõ về việc tổ chức hội nghị cử tri – một bước bắt buộc, có ý nghĩa quyết định trong quy trình hiệp thương.
Hội nghị cử tri nơi cư trú: Hội nghị này được tổ chức tại thôn, tổ dân phố nơi người ứng cử cư trú thường xuyên, do Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã phối hợp với Ủy ban nhân dân cùng cấp triệu tập và chủ trì.
Thành phần tham dự là cử tri đại diện hộ gia đình trong khu dân cư. Người ứng cử và đại diện cơ quan, tổ chức, đơn vị giới thiệu người ứng cử được mời tham dự để lắng nghe ý kiến nhận xét của cử tri.
Đây là dịp để cử tri đánh giá về đạo đức, lối sống, mối quan hệ với cộng đồng, uy tín xã hội của người ứng cử - những yếu tố mà hồ sơ hành chính không thể phản ánh đầy đủ.
Hội nghị cử tri nơi công tác: Tùy theo loại hình cơ quan, đơn vị, hội nghị cử tri nơi công tác được tổ chức như sau:
- Ở cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, chính trị - xã hội, tổ chức xã hội: do ban lãnh đạo cơ quan triệu tập, chủ trì;
- Ở đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế: do người đứng đầu phối hợp với ban chấp hành công đoàn (nếu có) triệu tập, chủ trì;
- Ở đơn vị vũ trang nhân dân: là hội nghị quân nhân do lãnh đạo, chỉ huy đơn vị triệu tập, chủ trì.
Người ứng cử được mời tham dự hội nghị này để lắng nghe ý kiến của tập thể nơi mình công tác.
Cách thức cử tri thể hiện sự tín nhiệm
Tại hội nghị cử tri, cử tri đối chiếu với tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội để nhận xét, bày tỏ sự tín nhiệm đối với người ứng cử bằng một trong hai hình thức:
- Giơ tay biểu quyết;
- Hoặc bỏ phiếu kín theo quyết định của hội nghị.
Quy định này bảo đảm vừa linh hoạt, vừa dân chủ, tùy điều kiện thực tế của từng hội nghị.
Ý kiến nhận xét và mức độ tín nhiệm của cử tri là căn cứ quan trọng để Mặt trận Tổ quốc xem xét trong hiệp thương lần tiếp theo.
Yêu cầu chặt chẽ về lập và gửi biên bản
Cả Điều 44 và Điều 45 đều nhấn mạnh yêu cầu lập biên bản đầy đủ sau mỗi hội nghị. Biên bản phải ghi rõ: Thành phần tham dự; Số lượng người tham dự; Diễn biến hội nghị; Kết quả biểu quyết tín nhiệm.
Đối với hội nghị hiệp thương lần thứ hai, biên bản phải được gửi ngay đến:
- Hội đồng bầu cử quốc gia;
- Ủy ban Thường vụ Quốc hội;
- Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam;
- Ủy ban bầu cử cấp tỉnh.
Đối với hội nghị cử tri, biên bản được gửi về Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp có thẩm quyền (trung ương hoặc cấp tỉnh tùy từng trường hợp).
Quy định này bảo đảm tính minh bạch, kiểm soát chặt chẽ và thống nhất thông tin trong toàn bộ quá trình hiệp thương.
Các quy định này thể hiện rõ: Phát huy vai trò trung tâm của Mặt trận Tổ quốc trong quy trình hiệp thương; Bảo đảm quyền tham gia nhận xét, đánh giá của cử tri nơi cư trú và nơi công tác; Tăng cường tính dân chủ, công khai, khách quan; Góp phần sàng lọc, lựa chọn những người thật sự tiêu biểu, xứng đáng. Đây chính là cơ chế để Nhân dân trực tiếp tham gia vào quá trình lựa chọn người đại diện cho mình tại cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.
Hội nghị hiệp thương lần thứ hai và hội nghị cử tri theo quy định tại Điều 44, 45 Luật là những bước then chốt trong quy trình bầu cử đại biểu Quốc hội. Việc tổ chức nghiêm túc, đúng quy định các hội nghị này không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là trách nhiệm chính trị của các cấp, các ngành, góp phần bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, công khai, đúng pháp luật và lựa chọn được những đại biểu thực sự xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân./.
Tác giả bài viết: Phòng XDVB
Ý kiến bạn đọc
Bạn cần đăng nhập với tư cách là Thành viên chính thức để có thể bình luận
Danh mục
Thăm dò ý kiến