Hội nghị cử tri là một phần quan trọng trong quá trình bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, nhằm thu thập ý kiến của cử tri đối với những người ứng cử. Tuy nhiên, trong bối cảnh tình hình dịch bệnh, thiên tai, việc tổ chức hội nghị cử tri trực tiếp có thể gặp phải những khó khăn nhất định. Vì vậy, Nghị quyết số 101/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã quy định chi tiết các hình thức tổ chức hội nghị cử tri trong trường hợp bất khả kháng, trong đó có việc tổ chức hội nghị trực tuyến và phát phiếu lấy ý kiến đối với cử tri.
Bài viết này sẽ giới thiệu các quy định về thẩm quyền quyết định, các hình thức tổ chức hội nghị cử tri trong trường hợp bất khả kháng, cũng như các thủ tục và quy trình cần thực hiện.
Thẩm quyền quyết định hình thức tổ chức hội nghị trong trường hợp bất khả kháng
Hội đồng bầu cử quốc gia quyết định việc tổ chức hội nghị trực tuyến, tổ chức phát phiếu lấy ý kiến khi mức độ ảnh hưởng của dịch bệnh, thiên tai trong phạm vi toàn quốc; Ủy ban bầu cử cấp tỉnh quyết định việc tổ chức hội nghị trực tuyến, tổ chức phát phiếu lấy ý kiến khi mức độ ảnh hưởng của dịch bệnh, thiên tai trong phạm vi địa phương mình (toàn tỉnh, thành phố hoặc ở từng xã, phường, đặc khu).
Căn cứ quyết định của cấp có thẩm quyền, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị báo cáo cấp ủy cùng cấp thống nhất tổ chức hội nghị trực tuyến hoặc phát phiếu lấy ý kiến đến cử tri ở cơ quan, tổ chức, đơn vị. Thành phần, số lượng cử tri được mời tham dự hội nghị trực tuyến hoặc phát phiếu lấy ý kiến phải bảo đảm quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 1 Nghị quyết số 101/2025/UBTVQH15.
Trường hợp quyết định tổ chức hội nghị trực tuyến
Cơ quan, tổ chức, đơn vị bố trí hệ thống họp trực tuyến bảo đảm điều kiện kỹ thuật, an toàn thông tin mạng, an ninh mạng và phù hợp với tình hình thực tế của cơ quan, tổ chức, đơn vị; thông báo nội dung, thời gian, cách thức tổ chức hội nghị trực tuyến tới cử tri.
Nội dung, biên bản và thủ tục tổ chức hội nghị trực tuyến được thực hiện theo quy định tại Điều 3 và Điều 4 của Nghị quyết số 101/2025/UBTVQH15.
Tại hội nghị trực tuyến, chủ trì hội nghị quyết định hình thức biểu quyết phù hợp (giơ tay hoặc tạo bình chọn để cử tri biểu quyết trực tuyến); cử Tổ kiểm phiếu từ 05 đến 15 thành viên trong số những người trực tiếp tham dự hội nghị. Tổ kiểm phiếu tiến hành kiểm phiếu và lập biên bản kiểm phiếu (theo Mẫu số 06/BBKP kèm theo Nghị quyết số 101/2025/UBTVQH15).
Trường hợp quyết định tổ chức phát phiếu lấy ý kiến đối với người ứng cử đến cử tri ở cơ quan, tổ chức, đơn vị
Ban lãnh đạo cơ quan, tổ chức, đơn vị phối hợp với Ban chấp hành công đoàn (nếu có) tổ chức phát phiếu lấy ý kiến đối với người ứng cử đến cử tri ở cơ quan, tổ chức, đơn vị. Việc phát phiếu lấy ý kiến phải được công khai thông tin đến cử tri trước ngày tổ chức phát phiếu lấy ý kiến.
Phiếu lấy ý kiến (theo Mẫu số 07/PLYK kèm theo Nghị quyết số 101/2025/UBTVQH15) được cơ quan, tổ chức, đơn vị đóng dấu treo ở phía trên bên trái của từng phiếu. Khi phát phiếu lấy ý kiến phải kèm theo tiểu sử tóm tắt của từng người ứng cử.
Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị phối hợp với Ban chấp hành công đoàn (nếu có) thành lập Tổ kiểm phiếu từ 05 đến 15 thành viên, gồm đại diện các phòng, ban, đơn vị, tổ, bộ phận chuyên môn; phân công 01 thành viên làm Tổ trưởng, 01 thành viên làm thư ký Tổ kiểm phiếu.
Tổ kiểm phiếu gửi phiếu lấy ý kiến đến từng cử tri; thu phiếu theo thời hạn đã được ấn định ghi trên phiếu. Trong quá trình kiểm phiếu, Tổ kiểm phiếu mời 02 cử tri chứng kiến việc kiểm phiếu. Tổ kiểm phiếu tiến hành kiểm phiếu, lập biên bản kiểm phiếu (theo Mẫu số 06/BBKP kèm theo Nghị quyết số 101/2025/UBTVQH15).
Cơ quan, tổ chức, đơn vị gửi biên bản (theo Mẫu số 05/HNCT kèm theo Nghị quyết số 101/2025/UBTVQH15) kèm biên bản kiểm phiếu đến Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tổ chức hội nghị hiệp thương.
Theo đó, tại nội dung này cần lưu ý: người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân được mời tham dự hội nghị trực tiếp, hội nghị trực tuyến hoặc gửi phiếu lấy ý kiến; Nội dung, biên bản hội nghị và trình tự tổ chức hội nghị cử tri được thực hiện theo quy định tại Điều 3, Điều 4 Nghị quyết số 101/2025/UBTVQH15.
Việc tổ chức hội nghị cử tri trong các tình huống bất khả kháng như dịch bệnh hoặc thiên tai là một yêu cầu cần thiết để đảm bảo tiến trình bầu cử được tiến hành suôn sẻ. Các hình thức tổ chức hội nghị trực tuyến hoặc phát phiếu lấy ý kiến không chỉ giúp duy trì sự minh bạch và công bằng trong quá trình bầu cử mà còn phản ánh sự linh hoạt trong công tác tổ chức. Để đảm bảo tính chính xác và hợp pháp của các cuộc bầu cử, các cơ quan, tổ chức, đơn vị cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định và thủ tục được nêu trong Nghị quyết số 101/2025/UBTVQH15, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cử tri và người ứng cử./.