Tăng cường nguồn lực cho nhiệm vụ bảo vệ và phát triển rừng, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các bên sử dụng dịch vụ môi trường rừng
Nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Lâm nghiệp và các văn bản hướng dẫn thi hành, ngày 13 tháng 5 năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu cho UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành Quyết định quy định mức sử dụng nước tối thiểu phải trả tiền dịch vụ môi trường rừng và mức chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng ủy thác qua Quỹ Bảo vệ môi trường, rừng và phòng, chống thiên tai tỉnh Thái Nguyên. Quyết định trên có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/6/2026.
Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm triển khai hiệu quả chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR), góp phần tạo nguồn tài chính bền vững cho công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn tỉnh sau khi hợp nhất, sáp nhập.
1. Quy định cụ thể đối với các đối tượng sử dụng dịch vụ môi trường rừng
Theo Quyết định, các đối tượng áp dụng bao gồm:
- Các cơ sở sản xuất công nghiệp sử dụng nước thuộc diện phải chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng;
- Các tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí;
- Các tổ chức nuôi trồng thủy sản hoặc liên kết với hộ gia đình, cá nhân nuôi trồng thủy sản;
- Quỹ Bảo vệ môi trường, rừng và phòng, chống thiên tai tỉnh Thái Nguyên cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.
2. Mức sử dụng nước tối thiểu đối với cơ sở sản xuất công nghiệp
Đối với các cơ sở sản xuất công nghiệp, mức sử dụng nước tối thiểu để xác định nghĩa vụ chi trả tiền DVMTR được quy định như sau:
- Từ 10 m³/ngày đêm trở lên đối với cơ sở khai thác và sử dụng nước dưới đất;
- Từ 100 m³/ngày đêm trở lên đối với cơ sở khai thác và sử dụng nước mặt.
Quy định này nhằm bảo đảm việc thực hiện nguyên tắc "người hưởng lợi từ dịch vụ môi trường rừng phải có trách nhiệm đóng góp tài chính cho công tác bảo vệ và phát triển rừng", đồng thời phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
3. Doanh nghiệp du lịch sinh thái và nuôi trồng thủy sản chi trả 1% doanh thu
Một điểm đáng chú ý của Quyết định là quy định mức chi trả tiền DVMTR đối với các tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí và các cơ sở nuôi trồng thủy sản.
Theo đó, mức chi trả được xác định bằng 1% tổng doanh thu thực hiện trong kỳ đối với:
- Tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí;
- Tổ chức nuôi trồng thủy sản hoặc liên kết với các hộ gia đình, cá nhân nuôi trồng thủy sản.
Việc quy định tỷ lệ chi trả thống nhất góp phần bảo đảm công bằng giữa các đối tượng sử dụng dịch vụ môi trường rừng, đồng thời tạo thêm nguồn lực để đầu tư cho công tác bảo vệ, phát triển rừng và nâng cao sinh kế cho người dân tham gia bảo vệ rừng.
4. Góp phần bảo vệ nguồn nước, phát triển kinh tế xanh
Thực tiễn cho thấy, rừng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc điều hòa nguồn nước, hạn chế xói mòn đất, giảm thiểu thiên tai và duy trì đa dạng sinh học. Các hoạt động sản xuất công nghiệp, du lịch sinh thái và nuôi trồng thủy sản đều được hưởng lợi trực tiếp hoặc gián tiếp từ các giá trị mà hệ sinh thái rừng mang lại.
Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng là công cụ kinh tế hiệu quả nhằm huy động sự tham gia của các tổ chức, cá nhân sử dụng dịch vụ môi trường vào công tác bảo vệ rừng, qua đó giảm áp lực cho ngân sách nhà nước và tạo động lực cho các chủ rừng thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng.
Đối với tỉnh Thái Nguyên, việc ban hành Quyết định mới sẽ góp phần hoàn thiện cơ chế thực hiện chính sách chi trả DVMTR, nâng cao hiệu quả quản lý nguồn thu, bảo đảm minh bạch trong quá trình thu, chi và sử dụng tiền dịch vụ môi trường rừng.
5. Tổ chức thực hiện
UBND tỉnh Thái Nguyên giao Hội đồng quản lý Quỹ Bảo vệ môi trường, rừng và phòng, chống thiên tai tỉnh chỉ đạo Quỹ phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức triển khai thực hiện, làm căn cứ xác định mức chi trả của các đối tượng sử dụng dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn tỉnh. Đồng thời, các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và tổ chức có liên quan có trách nhiệm thực hiện đầy đủ các nội dung của Quyết định.
Việc triển khai hiệu quả chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn tỉnh không chỉ góp phần bảo vệ tài nguyên rừng mà còn tạo nền tảng cho phát triển kinh tế xanh, tăng trưởng bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong những năm tới./.

Ảnh: Hội nghị thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn xã Phúc Lộc năm 2026.