Thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài
- Thứ năm - 10/09/2026 00:35
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Nghị định số 323/2026/NĐ-CP ngày 17/8/2026 của Chính phủ đã thiết lập cơ chế tiếp nhận và phản hồi phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài, qua đó tạo thêm một kênh để nhà đầu tư bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, đồng thời giúp cơ quan nhà nước chủ động phát hiện và xử lý sớm những vấn đề có nguy cơ phát sinh tranh chấp đầu tư quốc tế.
Nhà đầu tư có thể gửi trực tiếp phản ánh, kiến nghị, khiếu nại tới cơ quan nhà nước theo quy định của pháp luật về khiếu nại, đồng thời có thể gửi thông tin tới Cổng thông tin quốc gia về đầu tư.
Đáng chú ý, việc tiếp nhận phản ánh, kiến nghị, khiếu nại thông qua Cổng thông tin quốc gia về đầu tư không thay thế thẩm quyền, trình tự và thủ tục giải quyết theo quy định của pháp luật. Điều này có nghĩa Cổng thông tin quốc gia về đầu tư đóng vai trò là kênh tiếp nhận, phân loại, chuyển thông tin và theo dõi quá trình xử lý, trong khi việc giải quyết nội dung khiếu nại vẫn thuộc cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Đối với trường hợp nhà đầu tư gửi phản ánh, kiến nghị, khiếu nại tới Cổng thông tin quốc gia về đầu tư, Cơ quan quản lý Cổng thông tin quốc gia về đầu tư thuộc Bộ Tài chính có trách nhiệm tiếp nhận, phân loại và xử lý theo thẩm quyền.
Nếu nội dung không thuộc thẩm quyền giải quyết, trong thời hạn 05 ngày làm việc, cơ quan quản lý Cổng thông tin phải chuyển thông tin, hồ sơ, tài liệu kèm theo đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền để xem xét, xử lý. Đồng thời, thông tin được gửi tới Bộ Tư pháp, cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư tại địa phương và các cơ quan, tổ chức có liên quan để phối hợp theo dõi.
Quy định về thời hạn chuyển hồ sơ nhằm hạn chế tình trạng phản ánh, kiến nghị, khiếu nại bị kéo dài do không xác định rõ cơ quan có trách nhiệm xử lý, đồng thời tạo cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong quá trình giải quyết.
Đối với cơ quan được chuyển hồ sơ, Nghị định quy định trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, tài liệu do Cơ quan quản lý Cổng thông tin quốc gia về đầu tư chuyển đến, cơ quan giải quyết phản ánh, kiến nghị, khiếu nại phải phối hợp với các bộ, ngành liên quan để xử lý.
Cơ quan giải quyết đồng thời phải cập nhật tình hình, kết quả xử lý trên Cổng thông tin quốc gia về đầu tư hoặc gửi thông tin cập nhật cho Cơ quan quản lý Cổng thông tin để theo dõi, tổng hợp. Trường hợp vụ việc chưa được giải quyết dứt điểm, việc cập nhật phải tiếp tục được thực hiện định kỳ hoặc khi có diễn biến mới, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác.
Cách tiếp cận này tạo ra cơ chế theo dõi xuyên suốt đối với phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài, thay vì chỉ tiếp nhận rồi chuyển đến cơ quan có thẩm quyền mà không có cơ chế giám sát kết quả xử lý.
Theo đó, cơ quan giải quyết phải có văn bản gửi cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư. Khi cần thiết, cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư có thể đề nghị Cơ quan đại diện pháp lý đánh giá nguy cơ phát sinh vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế và đề xuất biện pháp xử lý.
Trên cơ sở tổng hợp ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư, Cơ quan đại diện pháp lý và các bộ, ngành liên quan, trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ ý kiến, cơ quan giải quyết phản ánh, kiến nghị, khiếu nại phải báo cáo Thủ tướng Chính phủ nếu vụ việc vượt thẩm quyền hoặc có đủ các dấu hiệu theo quy định.
Trong đó, hai dấu hiệu quan trọng được xác định gồm: biện pháp mà nhà đầu tư phản ánh, kiến nghị, khiếu nại có dấu hiệu vi phạm quy định của pháp luật, hiệp định đầu tư hoặc cam kết khác với nhà đầu tư nước ngoài; hoặc vụ việc có nguy cơ phát sinh tranh chấp đầu tư quốc tế.
Việc thiết lập một quy trình từ tiếp nhận, phân loại, chuyển hồ sơ, phối hợp giải quyết, cập nhật kết quả đến đánh giá nguy cơ tranh chấp giúp các cơ quan nhà nước có thêm công cụ để nhận diện và xử lý những bất đồng với nhà đầu tư trước khi vụ việc phát triển thành tranh chấp quốc tế.
Đặc biệt, việc yêu cầu đánh giá rủi ro tranh chấp trong những trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật, hiệp định đầu tư hoặc cam kết với nhà đầu tư nước ngoài cho thấy cách tiếp cận chủ động của Chính phủ trong công tác phòng ngừa tranh chấp. Thay vì chỉ tập trung giải quyết khi tranh chấp đã phát sinh, cơ chế mới đặt trọng tâm vào việc xử lý từ giai đoạn phản ánh, kiến nghị, khiếu nại.
Qua đó, Nghị định 323/2026/NĐ-CP góp phần tăng cường trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong giải quyết các vấn đề phát sinh với nhà đầu tư nước ngoài, nâng cao tính minh bạch và khả năng phối hợp giữa các cơ quan, đồng thời tạo cơ sở để bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư và lợi ích của Nhà nước, hạn chế nguy cơ phát sinh các tranh chấp đầu tư quốc tế phức tạp, kéo dài.
1. Nhà đầu tư có thêm kênh phản ánh, kiến nghị, khiếu nại
Theo Nghị định 323/2026/NĐ-CP, khi có căn cứ cho rằng quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính của cơ quan nhà nước là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình, nhà đầu tư nước ngoài có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền lợi theo quy định của pháp luật Việt Nam.Nhà đầu tư có thể gửi trực tiếp phản ánh, kiến nghị, khiếu nại tới cơ quan nhà nước theo quy định của pháp luật về khiếu nại, đồng thời có thể gửi thông tin tới Cổng thông tin quốc gia về đầu tư.
Đáng chú ý, việc tiếp nhận phản ánh, kiến nghị, khiếu nại thông qua Cổng thông tin quốc gia về đầu tư không thay thế thẩm quyền, trình tự và thủ tục giải quyết theo quy định của pháp luật. Điều này có nghĩa Cổng thông tin quốc gia về đầu tư đóng vai trò là kênh tiếp nhận, phân loại, chuyển thông tin và theo dõi quá trình xử lý, trong khi việc giải quyết nội dung khiếu nại vẫn thuộc cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
2. Quy định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý
Nghị định quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền khi tiếp nhận phản ánh, kiến nghị, khiếu nại phải có trách nhiệm giải quyết theo quy định của pháp luật về khiếu nại và các quy định pháp luật có liên quan.Đối với trường hợp nhà đầu tư gửi phản ánh, kiến nghị, khiếu nại tới Cổng thông tin quốc gia về đầu tư, Cơ quan quản lý Cổng thông tin quốc gia về đầu tư thuộc Bộ Tài chính có trách nhiệm tiếp nhận, phân loại và xử lý theo thẩm quyền.
Nếu nội dung không thuộc thẩm quyền giải quyết, trong thời hạn 05 ngày làm việc, cơ quan quản lý Cổng thông tin phải chuyển thông tin, hồ sơ, tài liệu kèm theo đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền để xem xét, xử lý. Đồng thời, thông tin được gửi tới Bộ Tư pháp, cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư tại địa phương và các cơ quan, tổ chức có liên quan để phối hợp theo dõi.
Quy định về thời hạn chuyển hồ sơ nhằm hạn chế tình trạng phản ánh, kiến nghị, khiếu nại bị kéo dài do không xác định rõ cơ quan có trách nhiệm xử lý, đồng thời tạo cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong quá trình giải quyết.
3. Theo dõi đến cùng kết quả xử lý
Không chỉ dừng ở việc tiếp nhận và chuyển hồ sơ, Cơ quan quản lý Cổng thông tin quốc gia về đầu tư còn có trách nhiệm theo dõi, tổng hợp tình hình giải quyết của cơ quan có thẩm quyền để cập nhật tình hình và kết quả xử lý trên Cổng thông tin quốc gia về đầu tư trong phạm vi thông tin được phép công khai.Đối với cơ quan được chuyển hồ sơ, Nghị định quy định trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, tài liệu do Cơ quan quản lý Cổng thông tin quốc gia về đầu tư chuyển đến, cơ quan giải quyết phản ánh, kiến nghị, khiếu nại phải phối hợp với các bộ, ngành liên quan để xử lý.
Cơ quan giải quyết đồng thời phải cập nhật tình hình, kết quả xử lý trên Cổng thông tin quốc gia về đầu tư hoặc gửi thông tin cập nhật cho Cơ quan quản lý Cổng thông tin để theo dõi, tổng hợp. Trường hợp vụ việc chưa được giải quyết dứt điểm, việc cập nhật phải tiếp tục được thực hiện định kỳ hoặc khi có diễn biến mới, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác.
Cách tiếp cận này tạo ra cơ chế theo dõi xuyên suốt đối với phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài, thay vì chỉ tiếp nhận rồi chuyển đến cơ quan có thẩm quyền mà không có cơ chế giám sát kết quả xử lý.
4. Đưa nguy cơ tranh chấp đầu tư quốc tế vào quá trình xử lý
Một nội dung đáng chú ý của Nghị định 323/2026/NĐ-CP là cơ chế xử lý trong trường hợp cơ quan có thẩm quyền không đủ căn cứ để giải quyết phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài.Theo đó, cơ quan giải quyết phải có văn bản gửi cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư. Khi cần thiết, cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư có thể đề nghị Cơ quan đại diện pháp lý đánh giá nguy cơ phát sinh vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế và đề xuất biện pháp xử lý.
Trên cơ sở tổng hợp ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư, Cơ quan đại diện pháp lý và các bộ, ngành liên quan, trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ ý kiến, cơ quan giải quyết phản ánh, kiến nghị, khiếu nại phải báo cáo Thủ tướng Chính phủ nếu vụ việc vượt thẩm quyền hoặc có đủ các dấu hiệu theo quy định.
Trong đó, hai dấu hiệu quan trọng được xác định gồm: biện pháp mà nhà đầu tư phản ánh, kiến nghị, khiếu nại có dấu hiệu vi phạm quy định của pháp luật, hiệp định đầu tư hoặc cam kết khác với nhà đầu tư nước ngoài; hoặc vụ việc có nguy cơ phát sinh tranh chấp đầu tư quốc tế.
5. Chủ động phòng ngừa tranh chấp từ giai đoạn khiếu nại
Có thể thấy, cơ chế được quy định tại Nghị định 323/2026/NĐ-CP không chỉ nhằm tạo thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài trong việc phản ánh, kiến nghị và khiếu nại mà còn hướng tới mục tiêu quan trọng hơn là phát hiện sớm và xử lý các nguy cơ có thể dẫn đến tranh chấp đầu tư quốc tế.Việc thiết lập một quy trình từ tiếp nhận, phân loại, chuyển hồ sơ, phối hợp giải quyết, cập nhật kết quả đến đánh giá nguy cơ tranh chấp giúp các cơ quan nhà nước có thêm công cụ để nhận diện và xử lý những bất đồng với nhà đầu tư trước khi vụ việc phát triển thành tranh chấp quốc tế.
Đặc biệt, việc yêu cầu đánh giá rủi ro tranh chấp trong những trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật, hiệp định đầu tư hoặc cam kết với nhà đầu tư nước ngoài cho thấy cách tiếp cận chủ động của Chính phủ trong công tác phòng ngừa tranh chấp. Thay vì chỉ tập trung giải quyết khi tranh chấp đã phát sinh, cơ chế mới đặt trọng tâm vào việc xử lý từ giai đoạn phản ánh, kiến nghị, khiếu nại.
Qua đó, Nghị định 323/2026/NĐ-CP góp phần tăng cường trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong giải quyết các vấn đề phát sinh với nhà đầu tư nước ngoài, nâng cao tính minh bạch và khả năng phối hợp giữa các cơ quan, đồng thời tạo cơ sở để bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư và lợi ích của Nhà nước, hạn chế nguy cơ phát sinh các tranh chấp đầu tư quốc tế phức tạp, kéo dài.