Quy trình cơ quan, tổ chức, đơn vị ở địa phương giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội
- Thứ năm - 26/02/2026 04:30
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân và là dịp để lựa chọn những đại biểu tiêu biểu, xứng đáng tham gia cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Để bảo đảm việc lựa chọn, giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội được thực hiện dân chủ, khách quan, đúng tiêu chuẩn, đúng cơ cấu, thành phần, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025) đã quy định rất chặt chẽ về trách nhiệm, trình tự, thủ tục của các cơ quan, tổ chức, đơn vị trong việc giới thiệu người của mình ứng cử đại biểu Quốc hội. Nội dung này được thể hiện tập trung tại Điều 42 của Luật và được Điều 7 Nghị quyết liên tịch số 102/2025/NQLT-UBTVQH15-CP-ĐCTUBTWMTTQVN hướng dẫn cụ thể về thời gian và trình tự thực hiện.
Cơ sở pháp lý và yêu cầu chung trong việc giới thiệu người ứng cử
Theo quy định tại Điều 42 của Luật, việc giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội của cơ quan, tổ chức, đơn vị ở địa phương được thực hiện trên cơ sở điều chỉnh lần thứ nhất của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về cơ cấu, thành phần, số lượng đại biểu được phân bổ. Điều này bảo đảm việc giới thiệu ứng cử không mang tính tùy tiện mà bám sát định hướng chung về cơ cấu đại biểu Quốc hội khóa mới.
Việc lựa chọn người giới thiệu ứng cử phải căn cứ vào tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội, bảo đảm người được giới thiệu có phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực, uy tín, trình độ và điều kiện thực hiện nhiệm vụ đại biểu Quốc hội. Đồng thời, quy trình giới thiệu phải thể hiện rõ tính dân chủ, công khai, minh bạch, có sự tham gia nhận xét, đánh giá của tập thể cử tri nơi người đó công tác.
Trách nhiệm và quy trình của từng loại hình cơ quan, tổ chức, đơn vị
Điều 42 phân định rõ quy trình giới thiệu ứng cử phù hợp với đặc thù của từng loại hình tổ chức.
Đối với tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội: Ban lãnh đạo các tổ chức này có trách nhiệm dự kiến nhân sự để giới thiệu ứng cử. Sau đó, tổ chức hội nghị cử tri nơi người đó công tác để lấy ý kiến nhận xét, tín nhiệm. Trên cơ sở ý kiến của hội nghị cử tri, ban lãnh đạo tổ chức sẽ tổ chức hội nghị Ban Thường vụ mở rộng nhằm thảo luận dân chủ, khách quan và quyết định việc giới thiệu người của tổ chức mình ứng cử đại biểu Quốc hội.
Quy định này thể hiện rõ vai trò lãnh đạo của tổ chức, đồng thời đề cao ý kiến đánh giá trực tiếp của tập thể nơi người được giới thiệu đang công tác.
Đối với đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế, cơ quan nhà nước: Đối với nhóm này, quy trình được mở rộng hơn nhằm bảo đảm sự tham gia của tổ chức công đoàn và các đơn vị trực thuộc. Ban lãnh đạo cơ quan, đơn vị phối hợp với ban chấp hành công đoàn (nếu có) dự kiến nhân sự; tổ chức hội nghị cử tri nơi công tác để lấy ý kiến nhận xét.
Sau đó, tổ chức hội nghị gồm lãnh đạo cơ quan, đại diện công đoàn, đại diện lãnh đạo các đơn vị trực thuộc để thảo luận, thống nhất giới thiệu người ứng cử. Cách thức này bảo đảm tính đại diện, khách quan và phản ánh đa chiều ý kiến trong nội bộ cơ quan, đơn vị.
Đối với đơn vị vũ trang nhân dân: Do đặc thù tổ chức, chỉ huy đơn vị là chủ thể dự kiến nhân sự. Tuy nhiên, quy trình vẫn bảo đảm tính dân chủ khi tổ chức hội nghị cử tri nơi công tác. Trên cơ sở đó, chỉ huy đơn vị tổ chức hội nghị gồm lãnh đạo, chỉ huy, đại diện quân nhân, đại diện cấp dưới trực tiếp để thảo luận, quyết định việc giới thiệu ứng cử.
Quy định này bảo đảm vừa phù hợp với tính kỷ luật, tổ chức của lực lượng vũ trang, vừa bảo đảm dân chủ nội bộ.
Vai trò bắt buộc của hội nghị cử tri nơi công tác
Một điểm xuyên suốt trong Điều 42 là bắt buộc phải tổ chức hội nghị cử tri nơi công tác đối với người được dự kiến giới thiệu ứng cử. Việc tổ chức hội nghị này được thực hiện theo Điều 45 của Luật Bầu cử.
Hội nghị cử tri nơi công tác là kênh đánh giá trực tiếp, khách quan về phẩm chất, năng lực, uy tín của người được giới thiệu. Ý kiến nhận xét và mức độ tín nhiệm tại hội nghị này là căn cứ quan trọng để ban lãnh đạo cơ quan, tổ chức, đơn vị xem xét, quyết định việc giới thiệu ứng cử.
Trách nhiệm hoàn thiện hồ sơ và gửi về Mặt trận Tổ quốc
Sau khi hoàn thành các bước theo quy định, cơ quan, tổ chức, đơn vị có trách nhiệm chuyển biên bản hội nghị cử tri nơi công tác và biên bản hội nghị ban lãnh đạo nhận xét về người được giới thiệu ứng cử đến Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh trước khi diễn ra hội nghị hiệp thương lần thứ hai.
Đây là yêu cầu bắt buộc nhằm phục vụ cho công tác hiệp thương, bảo đảm thông tin đầy đủ, khách quan, minh bạch về từng người được giới thiệu ứng cử.
Hướng dẫn cụ thể về thời gian và trình tự tại Nghị quyết liên tịch số 102/2025
Điều 7 của Nghị quyết liên tịch số 102/2025 đã cụ thể hóa quy định của Điều 42 bằng việc ấn định thời gian thực hiện và chuẩn hóa lại trình tự các bước.
Theo đó, việc giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội phải được thực hiện trong khoảng thời gian từ ngày 17/12/2025 đến ngày 25/01/2026. Khung thời gian này có ý nghĩa rất quan trọng, bảo đảm sự đồng bộ trong toàn quốc, phục vụ tiến độ hiệp thương.
Trình tự thực hiện được quy định rõ ràng gồm 3 bước:
Cơ sở pháp lý và yêu cầu chung trong việc giới thiệu người ứng cử
Theo quy định tại Điều 42 của Luật, việc giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội của cơ quan, tổ chức, đơn vị ở địa phương được thực hiện trên cơ sở điều chỉnh lần thứ nhất của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về cơ cấu, thành phần, số lượng đại biểu được phân bổ. Điều này bảo đảm việc giới thiệu ứng cử không mang tính tùy tiện mà bám sát định hướng chung về cơ cấu đại biểu Quốc hội khóa mới.
Việc lựa chọn người giới thiệu ứng cử phải căn cứ vào tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội, bảo đảm người được giới thiệu có phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực, uy tín, trình độ và điều kiện thực hiện nhiệm vụ đại biểu Quốc hội. Đồng thời, quy trình giới thiệu phải thể hiện rõ tính dân chủ, công khai, minh bạch, có sự tham gia nhận xét, đánh giá của tập thể cử tri nơi người đó công tác.
Trách nhiệm và quy trình của từng loại hình cơ quan, tổ chức, đơn vị
Điều 42 phân định rõ quy trình giới thiệu ứng cử phù hợp với đặc thù của từng loại hình tổ chức.
Đối với tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội: Ban lãnh đạo các tổ chức này có trách nhiệm dự kiến nhân sự để giới thiệu ứng cử. Sau đó, tổ chức hội nghị cử tri nơi người đó công tác để lấy ý kiến nhận xét, tín nhiệm. Trên cơ sở ý kiến của hội nghị cử tri, ban lãnh đạo tổ chức sẽ tổ chức hội nghị Ban Thường vụ mở rộng nhằm thảo luận dân chủ, khách quan và quyết định việc giới thiệu người của tổ chức mình ứng cử đại biểu Quốc hội.
Quy định này thể hiện rõ vai trò lãnh đạo của tổ chức, đồng thời đề cao ý kiến đánh giá trực tiếp của tập thể nơi người được giới thiệu đang công tác.
Đối với đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế, cơ quan nhà nước: Đối với nhóm này, quy trình được mở rộng hơn nhằm bảo đảm sự tham gia của tổ chức công đoàn và các đơn vị trực thuộc. Ban lãnh đạo cơ quan, đơn vị phối hợp với ban chấp hành công đoàn (nếu có) dự kiến nhân sự; tổ chức hội nghị cử tri nơi công tác để lấy ý kiến nhận xét.
Sau đó, tổ chức hội nghị gồm lãnh đạo cơ quan, đại diện công đoàn, đại diện lãnh đạo các đơn vị trực thuộc để thảo luận, thống nhất giới thiệu người ứng cử. Cách thức này bảo đảm tính đại diện, khách quan và phản ánh đa chiều ý kiến trong nội bộ cơ quan, đơn vị.
Đối với đơn vị vũ trang nhân dân: Do đặc thù tổ chức, chỉ huy đơn vị là chủ thể dự kiến nhân sự. Tuy nhiên, quy trình vẫn bảo đảm tính dân chủ khi tổ chức hội nghị cử tri nơi công tác. Trên cơ sở đó, chỉ huy đơn vị tổ chức hội nghị gồm lãnh đạo, chỉ huy, đại diện quân nhân, đại diện cấp dưới trực tiếp để thảo luận, quyết định việc giới thiệu ứng cử.
Quy định này bảo đảm vừa phù hợp với tính kỷ luật, tổ chức của lực lượng vũ trang, vừa bảo đảm dân chủ nội bộ.
Vai trò bắt buộc của hội nghị cử tri nơi công tác
Một điểm xuyên suốt trong Điều 42 là bắt buộc phải tổ chức hội nghị cử tri nơi công tác đối với người được dự kiến giới thiệu ứng cử. Việc tổ chức hội nghị này được thực hiện theo Điều 45 của Luật Bầu cử.
Hội nghị cử tri nơi công tác là kênh đánh giá trực tiếp, khách quan về phẩm chất, năng lực, uy tín của người được giới thiệu. Ý kiến nhận xét và mức độ tín nhiệm tại hội nghị này là căn cứ quan trọng để ban lãnh đạo cơ quan, tổ chức, đơn vị xem xét, quyết định việc giới thiệu ứng cử.
Trách nhiệm hoàn thiện hồ sơ và gửi về Mặt trận Tổ quốc
Sau khi hoàn thành các bước theo quy định, cơ quan, tổ chức, đơn vị có trách nhiệm chuyển biên bản hội nghị cử tri nơi công tác và biên bản hội nghị ban lãnh đạo nhận xét về người được giới thiệu ứng cử đến Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh trước khi diễn ra hội nghị hiệp thương lần thứ hai.
Đây là yêu cầu bắt buộc nhằm phục vụ cho công tác hiệp thương, bảo đảm thông tin đầy đủ, khách quan, minh bạch về từng người được giới thiệu ứng cử.
Hướng dẫn cụ thể về thời gian và trình tự tại Nghị quyết liên tịch số 102/2025
Điều 7 của Nghị quyết liên tịch số 102/2025 đã cụ thể hóa quy định của Điều 42 bằng việc ấn định thời gian thực hiện và chuẩn hóa lại trình tự các bước.
Theo đó, việc giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội phải được thực hiện trong khoảng thời gian từ ngày 17/12/2025 đến ngày 25/01/2026. Khung thời gian này có ý nghĩa rất quan trọng, bảo đảm sự đồng bộ trong toàn quốc, phục vụ tiến độ hiệp thương.
Trình tự thực hiện được quy định rõ ràng gồm 3 bước:
- Họp ban lãnh đạo để dự kiến người giới thiệu ứng cử;
- Tổ chức hội nghị cử tri nơi công tác để lấy ý kiến nhận xét, tín nhiệm;
- Tổ chức hội nghị ban lãnh đạo mở rộng trên cơ sở ý kiến cử tri để thảo luận, giới thiệu người ứng cử.
Quy định này thể hiện rõ mối liên hệ chặt chẽ giữa Điều 42 của Luật và hướng dẫn thực hiện trên thực tế, giúp các cơ quan, đơn vị dễ dàng triển khai đúng quy định.
Quy trình được quy định tại Điều 42 và hướng dẫn tại Điều 7 không chỉ là thủ tục hành chính mà mang nhiều ý nghĩa chính trị - pháp lý sâu sắc: Bảo đảm dân chủ trong nội bộ cơ quan, tổ chức, đơn vị; Phát huy vai trò giám sát, nhận xét của tập thể cử tri nơi công tác; Bảo đảm lựa chọn đúng người có đủ tiêu chuẩn, uy tín, năng lực; Tạo cơ sở pháp lý chặt chẽ phục vụ công tác hiệp thương của Mặt trận Tổ quốc; Góp phần nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội.
Có thể thấy, Điều 42 Luật cùng với Điều 7 Nghị quyết liên tịch số 102/2025 đã xây dựng một quy trình giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội chặt chẽ, khoa học, dân chủ và khả thi. Quy trình này vừa bảo đảm vai trò lãnh đạo của cơ quan, tổ chức, đơn vị, vừa phát huy vai trò đánh giá của tập thể cử tri nơi công tác, đồng thời bảo đảm sự thống nhất với tiến độ hiệp thương trên phạm vi cả nước.
Việc thực hiện nghiêm túc, đầy đủ các bước theo quy định không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là trách nhiệm chính trị của mỗi cơ quan, tổ chức, đơn vị trong việc góp phần lựa chọn những đại biểu xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân tại cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất./.
Quy trình được quy định tại Điều 42 và hướng dẫn tại Điều 7 không chỉ là thủ tục hành chính mà mang nhiều ý nghĩa chính trị - pháp lý sâu sắc: Bảo đảm dân chủ trong nội bộ cơ quan, tổ chức, đơn vị; Phát huy vai trò giám sát, nhận xét của tập thể cử tri nơi công tác; Bảo đảm lựa chọn đúng người có đủ tiêu chuẩn, uy tín, năng lực; Tạo cơ sở pháp lý chặt chẽ phục vụ công tác hiệp thương của Mặt trận Tổ quốc; Góp phần nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội.
Có thể thấy, Điều 42 Luật cùng với Điều 7 Nghị quyết liên tịch số 102/2025 đã xây dựng một quy trình giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội chặt chẽ, khoa học, dân chủ và khả thi. Quy trình này vừa bảo đảm vai trò lãnh đạo của cơ quan, tổ chức, đơn vị, vừa phát huy vai trò đánh giá của tập thể cử tri nơi công tác, đồng thời bảo đảm sự thống nhất với tiến độ hiệp thương trên phạm vi cả nước.
Việc thực hiện nghiêm túc, đầy đủ các bước theo quy định không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là trách nhiệm chính trị của mỗi cơ quan, tổ chức, đơn vị trong việc góp phần lựa chọn những đại biểu xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân tại cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất./.