Lực lượng nòng cốt trực tiếp tổ chức bầu cử theo Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân
- Thứ năm - 26/02/2026 01:30
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân là sự kiện chính trị trọng đại, thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân và là nền tảng quan trọng để xây dựng, củng cố Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Để bảo đảm các cuộc bầu cử được tiến hành dân chủ, đúng pháp luật, công khai, minh bạch và thống nhất, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2025, đã quy định cụ thể về hệ thống các tổ chức phụ trách bầu cử, trong đó Ban bầu cử giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Điều 24 của Luật đã xác định rõ việc thành lập, cơ cấu, thành phần cũng như nhiệm vụ, quyền hạn của Ban bầu cử, qua đó tạo cơ sở pháp lý vững chắc để Ban bầu cử thực hiện tốt vai trò là lực lượng trực tiếp tổ chức bầu cử tại các đơn vị bầu cử.
Việc thành lập Ban bầu cử theo quy định của Luật
Theo Điều 24 Luật Bầu cử, Ban bầu cử được thành lập chậm nhất là 70 ngày trước ngày bầu cử. Đây là mốc thời gian quan trọng, bảo đảm Ban bầu cử có đủ thời gian chuẩn bị, triển khai các nhiệm vụ tổ chức bầu cử theo đúng trình tự, thủ tục luật định.
Đối với bầu cử đại biểu Quốc hội, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, sau khi thống nhất với Thường trực Hội đồng nhân dân và Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp, quyết định thành lập ở mỗi đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội một Ban bầu cử. Ban bầu cử đại biểu Quốc hội có từ 9 đến 17 thành viên, gồm Trưởng ban, các Phó Trưởng ban, Thư ký và các Ủy viên là đại diện các cơ quan trong hệ thống chính trị và một số cơ quan, tổ chức hữu quan.
Đối với bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp xã, sau khi thống nhất với Thường trực Hội đồng nhân dân và Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp, quyết định thành lập Ban bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân ở mỗi đơn vị bầu cử. Thành phần Ban bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân là đại diện cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội; riêng Ban bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã có thêm đại diện cử tri ở địa phương, thể hiện rõ tính dân chủ và sự tham gia trực tiếp của Nhân dân vào công tác bầu cử.
Cơ cấu, thành phần của Ban bầu cử
Luật quy định rõ số lượng và cơ cấu thành viên của Ban bầu cử nhằm bảo đảm tính hợp lý, hiệu quả trong tổ chức và điều hành công tác bầu cử. Ban bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có từ 11 đến 15 thành viên; Ban bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã có từ 9 đến 15 thành viên. Ban bầu cử gồm Trưởng ban, các Phó Trưởng ban, Thư ký và các Ủy viên.
Việc quy định cụ thể thành phần Ban bầu cử là đại diện của nhiều cơ quan, tổ chức khác nhau góp phần bảo đảm tính khách quan, toàn diện, hạn chế tối đa sự chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ trong quá trình tổ chức bầu cử. Đồng thời, cơ cấu này cũng tạo điều kiện thuận lợi cho sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị và Nhân dân tại địa phương.
Nhiệm vụ, quyền hạn của Ban bầu cử trong công tác bầu cử
Ban bầu cử là tổ chức trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra và đôn đốc hoạt động của các Tổ bầu cử trong phạm vi đơn vị bầu cử. Theo quy định của Luật, Ban bầu cử có nhiều nhiệm vụ, quyền hạn quan trọng, bao trùm toàn bộ quá trình tổ chức bầu cử ở đơn vị bầu cử.
Trước hết, Ban bầu cử có trách nhiệm kiểm tra, đôn đốc việc thi hành pháp luật về bầu cử của các Tổ bầu cử. Đây là nhiệm vụ then chốt nhằm bảo đảm mọi hoạt động bầu cử ở cơ sở đều tuân thủ đúng quy định của pháp luật, không để xảy ra sai sót, vi phạm làm ảnh hưởng đến quyền bầu cử của cử tri.
Ban bầu cử cũng kiểm tra, đôn đốc việc lập và niêm yết danh sách cử tri, danh sách những người ứng cử tại các Tổ bầu cử. Việc niêm yết công khai danh sách cử tri và người ứng cử không chỉ giúp cử tri thuận tiện trong việc kiểm tra thông tin mà còn góp phần bảo đảm tính minh bạch, công khai của cuộc bầu cử.
Cùng với đó, Ban bầu cử chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc việc bố trí các phòng bỏ phiếu và các công việc phục vụ bầu cử tại phòng bỏ phiếu. Từ cơ sở vật chất, trang thiết bị đến việc tổ chức không gian bỏ phiếu đều phải được chuẩn bị chu đáo, tạo điều kiện thuận lợi nhất để cử tri thực hiện quyền bầu cử của mình.
Vai trò của Ban bầu cử trong ngày bầu cử và tổng hợp kết quả
Một nhiệm vụ quan trọng khác của Ban bầu cử là nhận và phân phối tài liệu, phiếu bầu cử cho các Tổ bầu cử chậm nhất là 13 ngày trước ngày bầu cử. Việc phân phối kịp thời, đầy đủ phiếu bầu và tài liệu liên quan có ý nghĩa quyết định đối với việc tổ chức bầu cử đúng thời gian, đúng quy trình.
Sau khi việc bỏ phiếu kết thúc, Ban bầu cử có trách nhiệm nhận, tổng hợp và kiểm tra biên bản kết quả kiểm phiếu của các Tổ bầu cử; lập biên bản xác định kết quả bầu cử ở đơn vị bầu cử. Đây là khâu quan trọng nhằm bảo đảm kết quả bầu cử được xác định chính xác, trung thực, phản ánh đúng ý chí và nguyện vọng của cử tri.
Giải quyết khiếu nại, tố cáo và chế độ báo cáo
Trong quá trình tổ chức bầu cử, Ban bầu cử có trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến việc thực hiện công tác bầu cử của các Tổ bầu cử và những khiếu nại, tố cáo do Tổ bầu cử chuyển đến. Đối với khiếu nại, tố cáo về người ứng cử đại biểu Quốc hội hoặc đại biểu Hội đồng nhân dân, Ban bầu cử có trách nhiệm tiếp nhận và chuyển đến Ủy ban bầu cử có thẩm quyền xem xét, giải quyết theo quy định.
Bên cạnh đó, Ban bầu cử thực hiện chế độ báo cáo về tình hình tổ chức và tiến hành bầu cử theo hướng dẫn của Hội đồng bầu cử quốc gia hoặc theo yêu cầu của Ủy ban bầu cử cùng cấp. Việc báo cáo kịp thời, đầy đủ giúp các cơ quan có thẩm quyền nắm chắc tình hình, kịp thời chỉ đạo, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh.
Hoàn tất nhiệm vụ và tổ chức bầu cử thêm, bầu cử lại
Sau khi hoàn thành việc xác định kết quả bầu cử, Ban bầu cử có trách nhiệm chuyển giao đầy đủ hồ sơ, tài liệu về bầu cử cho Ủy ban bầu cử có thẩm quyền. Trong trường hợp cần thiết, Ban bầu cử tổ chức thực hiện việc bầu cử thêm, bầu cử lại theo quy định của pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cử tri.
Việc Luật Bầu cử quy định cụ thể về việc thành lập, cơ cấu, thành phần và nhiệm vụ, quyền hạn của Ban bầu cử đã khẳng định vai trò nòng cốt của Ban bầu cử trong việc tổ chức thành công các cuộc bầu cử. Thông qua hoạt động của Ban bầu cử, các quy định của pháp luật về bầu cử được triển khai trực tiếp đến từng khu vực bỏ phiếu, từng cử tri, góp phần bảo đảm để mỗi lá phiếu thực sự có giá trị, phản ánh trung thực ý chí và nguyện vọng của Nhân dân./.
Việc thành lập Ban bầu cử theo quy định của Luật
Theo Điều 24 Luật Bầu cử, Ban bầu cử được thành lập chậm nhất là 70 ngày trước ngày bầu cử. Đây là mốc thời gian quan trọng, bảo đảm Ban bầu cử có đủ thời gian chuẩn bị, triển khai các nhiệm vụ tổ chức bầu cử theo đúng trình tự, thủ tục luật định.
Đối với bầu cử đại biểu Quốc hội, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, sau khi thống nhất với Thường trực Hội đồng nhân dân và Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp, quyết định thành lập ở mỗi đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội một Ban bầu cử. Ban bầu cử đại biểu Quốc hội có từ 9 đến 17 thành viên, gồm Trưởng ban, các Phó Trưởng ban, Thư ký và các Ủy viên là đại diện các cơ quan trong hệ thống chính trị và một số cơ quan, tổ chức hữu quan.
Đối với bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp xã, sau khi thống nhất với Thường trực Hội đồng nhân dân và Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp, quyết định thành lập Ban bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân ở mỗi đơn vị bầu cử. Thành phần Ban bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân là đại diện cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội; riêng Ban bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã có thêm đại diện cử tri ở địa phương, thể hiện rõ tính dân chủ và sự tham gia trực tiếp của Nhân dân vào công tác bầu cử.
Cơ cấu, thành phần của Ban bầu cử
Luật quy định rõ số lượng và cơ cấu thành viên của Ban bầu cử nhằm bảo đảm tính hợp lý, hiệu quả trong tổ chức và điều hành công tác bầu cử. Ban bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có từ 11 đến 15 thành viên; Ban bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã có từ 9 đến 15 thành viên. Ban bầu cử gồm Trưởng ban, các Phó Trưởng ban, Thư ký và các Ủy viên.
Việc quy định cụ thể thành phần Ban bầu cử là đại diện của nhiều cơ quan, tổ chức khác nhau góp phần bảo đảm tính khách quan, toàn diện, hạn chế tối đa sự chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ trong quá trình tổ chức bầu cử. Đồng thời, cơ cấu này cũng tạo điều kiện thuận lợi cho sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị và Nhân dân tại địa phương.
Nhiệm vụ, quyền hạn của Ban bầu cử trong công tác bầu cử
Ban bầu cử là tổ chức trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra và đôn đốc hoạt động của các Tổ bầu cử trong phạm vi đơn vị bầu cử. Theo quy định của Luật, Ban bầu cử có nhiều nhiệm vụ, quyền hạn quan trọng, bao trùm toàn bộ quá trình tổ chức bầu cử ở đơn vị bầu cử.
Trước hết, Ban bầu cử có trách nhiệm kiểm tra, đôn đốc việc thi hành pháp luật về bầu cử của các Tổ bầu cử. Đây là nhiệm vụ then chốt nhằm bảo đảm mọi hoạt động bầu cử ở cơ sở đều tuân thủ đúng quy định của pháp luật, không để xảy ra sai sót, vi phạm làm ảnh hưởng đến quyền bầu cử của cử tri.
Ban bầu cử cũng kiểm tra, đôn đốc việc lập và niêm yết danh sách cử tri, danh sách những người ứng cử tại các Tổ bầu cử. Việc niêm yết công khai danh sách cử tri và người ứng cử không chỉ giúp cử tri thuận tiện trong việc kiểm tra thông tin mà còn góp phần bảo đảm tính minh bạch, công khai của cuộc bầu cử.
Cùng với đó, Ban bầu cử chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc việc bố trí các phòng bỏ phiếu và các công việc phục vụ bầu cử tại phòng bỏ phiếu. Từ cơ sở vật chất, trang thiết bị đến việc tổ chức không gian bỏ phiếu đều phải được chuẩn bị chu đáo, tạo điều kiện thuận lợi nhất để cử tri thực hiện quyền bầu cử của mình.
Vai trò của Ban bầu cử trong ngày bầu cử và tổng hợp kết quả
Một nhiệm vụ quan trọng khác của Ban bầu cử là nhận và phân phối tài liệu, phiếu bầu cử cho các Tổ bầu cử chậm nhất là 13 ngày trước ngày bầu cử. Việc phân phối kịp thời, đầy đủ phiếu bầu và tài liệu liên quan có ý nghĩa quyết định đối với việc tổ chức bầu cử đúng thời gian, đúng quy trình.
Sau khi việc bỏ phiếu kết thúc, Ban bầu cử có trách nhiệm nhận, tổng hợp và kiểm tra biên bản kết quả kiểm phiếu của các Tổ bầu cử; lập biên bản xác định kết quả bầu cử ở đơn vị bầu cử. Đây là khâu quan trọng nhằm bảo đảm kết quả bầu cử được xác định chính xác, trung thực, phản ánh đúng ý chí và nguyện vọng của cử tri.
Giải quyết khiếu nại, tố cáo và chế độ báo cáo
Trong quá trình tổ chức bầu cử, Ban bầu cử có trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến việc thực hiện công tác bầu cử của các Tổ bầu cử và những khiếu nại, tố cáo do Tổ bầu cử chuyển đến. Đối với khiếu nại, tố cáo về người ứng cử đại biểu Quốc hội hoặc đại biểu Hội đồng nhân dân, Ban bầu cử có trách nhiệm tiếp nhận và chuyển đến Ủy ban bầu cử có thẩm quyền xem xét, giải quyết theo quy định.
Bên cạnh đó, Ban bầu cử thực hiện chế độ báo cáo về tình hình tổ chức và tiến hành bầu cử theo hướng dẫn của Hội đồng bầu cử quốc gia hoặc theo yêu cầu của Ủy ban bầu cử cùng cấp. Việc báo cáo kịp thời, đầy đủ giúp các cơ quan có thẩm quyền nắm chắc tình hình, kịp thời chỉ đạo, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh.
Hoàn tất nhiệm vụ và tổ chức bầu cử thêm, bầu cử lại
Sau khi hoàn thành việc xác định kết quả bầu cử, Ban bầu cử có trách nhiệm chuyển giao đầy đủ hồ sơ, tài liệu về bầu cử cho Ủy ban bầu cử có thẩm quyền. Trong trường hợp cần thiết, Ban bầu cử tổ chức thực hiện việc bầu cử thêm, bầu cử lại theo quy định của pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cử tri.
Việc Luật Bầu cử quy định cụ thể về việc thành lập, cơ cấu, thành phần và nhiệm vụ, quyền hạn của Ban bầu cử đã khẳng định vai trò nòng cốt của Ban bầu cử trong việc tổ chức thành công các cuộc bầu cử. Thông qua hoạt động của Ban bầu cử, các quy định của pháp luật về bầu cử được triển khai trực tiếp đến từng khu vực bỏ phiếu, từng cử tri, góp phần bảo đảm để mỗi lá phiếu thực sự có giá trị, phản ánh trung thực ý chí và nguyện vọng của Nhân dân./.