Công khai thông tin - Bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân
- Thứ tư - 19/08/2026 21:26
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Công khai thông tin là phương thức quan trọng để cơ quan, đơn vị chủ động bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân, góp phần tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan nhà nước. Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16 dành Mục 2 Chương III quy định cụ thể về những thông tin phải công khai, hình thức và thời điểm công khai, công khai trên môi trường điện tử, cung cấp thông tin cho cơ quan thông tin đại chúng, niêm yết và xử lý thông tin đã công khai nhưng không chính xác.
Những thông tin phải được công khai
Theo Điều 17 Luật Tiếp cận thông tin, cơ quan, đơn vị có trách nhiệm công khai nhiều nhóm thông tin liên quan trực tiếp đến hoạt động quản lý nhà nước và đời sống của người dân.
Các nhóm thông tin phải công khai bao gồm chiến lược, chương trình, dự án, đề án, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; chương trình, kế hoạch công tác hằng năm; báo cáo công tác định kỳ; cơ sở dữ liệu và thông tin thống kê về ngành, lĩnh vực quản lý. Cùng với đó là văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hành chính có giá trị áp dụng chung, điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế; thủ tục hành chính, quy trình giải quyết công việc; thông tin về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của cơ quan, đơn vị và nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ, công chức, viên chức trực tiếp giải quyết công việc của Nhân dân. Trong lĩnh vực tài chính, ngân sách, Luật quy định công khai dự toán, tình hình thực hiện và quyết toán ngân sách; báo cáo tài chính; các khoản hỗ trợ từ ngân sách nhà nước; thông tin về thuế, phí, lệ phí và hoạt động của các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách. Đối với quản lý, sử dụng nguồn lực công, phải công khai các thông tin về tài sản công, đầu tư công, mua sắm công, quản lý và sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp, các dự án đầu tư kinh doanh và kết quả lựa chọn nhà thầu.Luật cũng yêu cầu công khai nhiều thông tin liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân như quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; nhà ở; y tế, giáo dục, môi trường; thị trường lao động; khoa học và công nghệ; dịch vụ công; chuyển đổi số và các lĩnh vực khác theo quy định của pháp luật.
Ngoài các thông tin bắt buộc phải công khai, căn cứ điều kiện và khả năng thực tế, cơ quan, đơn vị chủ động công khai thông tin khác do mình tạo ra hoặc nắm giữ để bảo vệ lợi ích công cộng, sức khỏe của cộng đồng.
Công khai thông tin bằng nhiều hình thức
Điều 18 Luật Tiếp cận thông tin quy định việc công khai thông tin được thực hiện bằng nhiều hình thức, phù hợp với tính chất của thông tin và điều kiện thực tế.
Các hình thức công khai gồm đăng tải trên cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, cổng dữ liệu và các kênh, trang cộng đồng chính thức của cơ quan, đơn vị; công khai trên phương tiện thông tin đại chúng; đăng Công báo; niêm yết; thông qua hoạt động tiếp công dân, họp báo, thông cáo báo chí, hoạt động của người phát ngôn và các hình thức khác thuận lợi cho công dân. Trường hợp pháp luật có quy định cụ thể về hình thức công khai đối với một loại thông tin thì thực hiện theo quy định đó. Đáng chú ý, Điều 19 quy định cơ quan, đơn vị phải công khai trên cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử các thông tin thuộc danh mục phải công khai theo khoản 1 Điều 17 và các thông tin khác theo quy định của pháp luật. Căn cứ điều kiện thực tế, thông tin có thể được công khai trên cổng dữ liệu, các kênh nội dung hoặc trang cộng đồng chính thức; trường hợp chưa có các nền tảng này thì thực hiện bằng hình thức phù hợp khác.
Quy định này góp phần đẩy mạnh công khai thông tin trên môi trường điện tử, tạo thuận lợi để người dân chủ động tra cứu và tiếp cận thông tin mà không nhất thiết phải trực tiếp đến cơ quan nhà nước.
Bảo đảm thông tin cung cấp cho báo chí đầy đủ, chính xác, kịp thời
Đối với những thông tin pháp luật quy định phải công khai trên phương tiện thông tin đại chúng, Điều 20 yêu cầu cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời cho cơ quan thông tin đại chúng. Việc đăng, phát thông tin trên báo chí được thực hiện theo quy định của pháp luật về báo chí.
Quy định này góp phần bảo đảm thông tin chính thức từ cơ quan nhà nước được truyền tải đến người dân thông qua báo chí một cách đầy đủ và kịp thời.
Niêm yết thông tin và xử lý thông tin công khai không chính xác
Theo Điều 21, việc công khai thông tin bằng hình thức đăng Công báo, niêm yết được thực hiện theo quy định của pháp luật. Trường hợp pháp luật chưa quy định cụ thể về địa điểm và thời hạn niêm yết thì thông tin phải được niêm yết tại trụ sở cơ quan, đơn vị hoặc địa điểm sinh hoạt cộng đồng ít nhất 30 ngày. Bên cạnh yêu cầu công khai, Luật đặc biệt chú trọng đến tính chính xác của thông tin được công khai. Theo Điều 22, nếu phát hiện thông tin do cơ quan, đơn vị tạo ra và đã công khai nhưng không chính xác thì cơ quan, đơn vị đó phải kịp thời đính chính và công khai thông tin đã được đính chính. Trường hợp thông tin do cơ quan, đơn vị khác tạo ra nhưng được cơ quan, đơn vị mình công khai không chính xác thì cơ quan, đơn vị đã công khai cũng có trách nhiệm kịp thời đính chính và công khai thông tin đã được đính chính. Thông tin được công khai bằng hình thức nào thì phải được đính chính bằng hình thức đó.
Việc mở rộng các hình thức công khai, đặc biệt là công khai trên cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, cổng dữ liệu và các nền tảng số, tạo thêm điều kiện thuận lợi để người dân chủ động tìm kiếm, tra cứu và sử dụng thông tin. Đồng thời, quy định về trách nhiệm đính chính thông tin công khai không chính xác góp phần bảo đảm thông tin được cung cấp đến người dân chính xác, đầy đủ và kịp thời, hạn chế việc tiếp tục sử dụng những thông tin không đúng.
Qua đó, các quy định về công khai thông tin không chỉ góp phần bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân mà còn tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan, đơn vị, nâng cao trách nhiệm giải trình và hiệu quả phục vụ Nhân dân.
Những thông tin phải được công khai
Theo Điều 17 Luật Tiếp cận thông tin, cơ quan, đơn vị có trách nhiệm công khai nhiều nhóm thông tin liên quan trực tiếp đến hoạt động quản lý nhà nước và đời sống của người dân.
Các nhóm thông tin phải công khai bao gồm chiến lược, chương trình, dự án, đề án, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; chương trình, kế hoạch công tác hằng năm; báo cáo công tác định kỳ; cơ sở dữ liệu và thông tin thống kê về ngành, lĩnh vực quản lý. Cùng với đó là văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hành chính có giá trị áp dụng chung, điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế; thủ tục hành chính, quy trình giải quyết công việc; thông tin về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của cơ quan, đơn vị và nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ, công chức, viên chức trực tiếp giải quyết công việc của Nhân dân. Trong lĩnh vực tài chính, ngân sách, Luật quy định công khai dự toán, tình hình thực hiện và quyết toán ngân sách; báo cáo tài chính; các khoản hỗ trợ từ ngân sách nhà nước; thông tin về thuế, phí, lệ phí và hoạt động của các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách. Đối với quản lý, sử dụng nguồn lực công, phải công khai các thông tin về tài sản công, đầu tư công, mua sắm công, quản lý và sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp, các dự án đầu tư kinh doanh và kết quả lựa chọn nhà thầu.Luật cũng yêu cầu công khai nhiều thông tin liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân như quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; nhà ở; y tế, giáo dục, môi trường; thị trường lao động; khoa học và công nghệ; dịch vụ công; chuyển đổi số và các lĩnh vực khác theo quy định của pháp luật.
Ngoài các thông tin bắt buộc phải công khai, căn cứ điều kiện và khả năng thực tế, cơ quan, đơn vị chủ động công khai thông tin khác do mình tạo ra hoặc nắm giữ để bảo vệ lợi ích công cộng, sức khỏe của cộng đồng.
Công khai thông tin bằng nhiều hình thức
Điều 18 Luật Tiếp cận thông tin quy định việc công khai thông tin được thực hiện bằng nhiều hình thức, phù hợp với tính chất của thông tin và điều kiện thực tế.
Các hình thức công khai gồm đăng tải trên cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, cổng dữ liệu và các kênh, trang cộng đồng chính thức của cơ quan, đơn vị; công khai trên phương tiện thông tin đại chúng; đăng Công báo; niêm yết; thông qua hoạt động tiếp công dân, họp báo, thông cáo báo chí, hoạt động của người phát ngôn và các hình thức khác thuận lợi cho công dân. Trường hợp pháp luật có quy định cụ thể về hình thức công khai đối với một loại thông tin thì thực hiện theo quy định đó. Đáng chú ý, Điều 19 quy định cơ quan, đơn vị phải công khai trên cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử các thông tin thuộc danh mục phải công khai theo khoản 1 Điều 17 và các thông tin khác theo quy định của pháp luật. Căn cứ điều kiện thực tế, thông tin có thể được công khai trên cổng dữ liệu, các kênh nội dung hoặc trang cộng đồng chính thức; trường hợp chưa có các nền tảng này thì thực hiện bằng hình thức phù hợp khác.
Quy định này góp phần đẩy mạnh công khai thông tin trên môi trường điện tử, tạo thuận lợi để người dân chủ động tra cứu và tiếp cận thông tin mà không nhất thiết phải trực tiếp đến cơ quan nhà nước.
Bảo đảm thông tin cung cấp cho báo chí đầy đủ, chính xác, kịp thời
Đối với những thông tin pháp luật quy định phải công khai trên phương tiện thông tin đại chúng, Điều 20 yêu cầu cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời cho cơ quan thông tin đại chúng. Việc đăng, phát thông tin trên báo chí được thực hiện theo quy định của pháp luật về báo chí.
Quy định này góp phần bảo đảm thông tin chính thức từ cơ quan nhà nước được truyền tải đến người dân thông qua báo chí một cách đầy đủ và kịp thời.
Niêm yết thông tin và xử lý thông tin công khai không chính xác
Theo Điều 21, việc công khai thông tin bằng hình thức đăng Công báo, niêm yết được thực hiện theo quy định của pháp luật. Trường hợp pháp luật chưa quy định cụ thể về địa điểm và thời hạn niêm yết thì thông tin phải được niêm yết tại trụ sở cơ quan, đơn vị hoặc địa điểm sinh hoạt cộng đồng ít nhất 30 ngày. Bên cạnh yêu cầu công khai, Luật đặc biệt chú trọng đến tính chính xác của thông tin được công khai. Theo Điều 22, nếu phát hiện thông tin do cơ quan, đơn vị tạo ra và đã công khai nhưng không chính xác thì cơ quan, đơn vị đó phải kịp thời đính chính và công khai thông tin đã được đính chính. Trường hợp thông tin do cơ quan, đơn vị khác tạo ra nhưng được cơ quan, đơn vị mình công khai không chính xác thì cơ quan, đơn vị đã công khai cũng có trách nhiệm kịp thời đính chính và công khai thông tin đã được đính chính. Thông tin được công khai bằng hình thức nào thì phải được đính chính bằng hình thức đó.
Việc mở rộng các hình thức công khai, đặc biệt là công khai trên cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, cổng dữ liệu và các nền tảng số, tạo thêm điều kiện thuận lợi để người dân chủ động tìm kiếm, tra cứu và sử dụng thông tin. Đồng thời, quy định về trách nhiệm đính chính thông tin công khai không chính xác góp phần bảo đảm thông tin được cung cấp đến người dân chính xác, đầy đủ và kịp thời, hạn chế việc tiếp tục sử dụng những thông tin không đúng.
Qua đó, các quy định về công khai thông tin không chỉ góp phần bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân mà còn tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan, đơn vị, nâng cao trách nhiệm giải trình và hiệu quả phục vụ Nhân dân.