Nghị định số 18/2026/NĐ-CP: Thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, tăng cường chuyển đổi số trong lĩnh vực tư pháp
- Thứ sáu - 17/07/2026 03:21
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Nhằm tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực tư pháp, ngày 14/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 18/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số nghị định nhằm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp.
Nghị định sửa đổi, bổ sung nhiều quy định quan trọng liên quan đến các lĩnh vực như trọng tài thương mại, giám định tư pháp, luật sư, hòa giải thương mại, tư vấn pháp luật, chứng thực, thi hành án dân sự, thừa phát lại, đăng ký biện pháp bảo đảm… với tinh thần xuyên suốt là cắt giảm thủ tục, rút ngắn thời gian giải quyết, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và khai thác dữ liệu số.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, khẳng định giá trị pháp lý của hồ sơ điện tử
Một trong những nội dung nổi bật của Nghị định số 18/2026/NĐ-CP là tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.
Theo đó, Nghị định bổ sung quy định về kết quả giải quyết thủ tục hành chính được ký số, phát hành theo quy định của pháp luật về công tác văn thư để trả cho tổ chức, cá nhân dưới cả hai hình thức: bản giấy và bản điện tử. Trường hợp người dân, doanh nghiệp có nhu cầu, cơ quan có thẩm quyền có thể chỉ cung cấp kết quả điện tử.
Đáng chú ý, Nghị định khẳng định rõ: kết quả giải quyết thủ tục hành chính bản điện tử có giá trị pháp lý tương đương với văn bản giấy. Quy định này được áp dụng đồng bộ trong nhiều lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp như trọng tài thương mại, giám định tư pháp, luật sư, hòa giải thương mại, tư vấn pháp luật…
Việc thừa nhận đầy đủ giá trị pháp lý của kết quả điện tử là bước tiến quan trọng trong quá trình xây dựng nền hành chính số, góp phần giảm chi phí, thời gian đi lại cho người dân và doanh nghiệp; đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch trong giải quyết thủ tục hành chính.
Cắt giảm mạnh thời gian giải quyết thủ tục hành chính
Một điểm mới đáng chú ý khác của Nghị định số 18/2026/NĐ-CP là việc rà soát, cắt giảm đáng kể thời gian giải quyết nhiều thủ tục hành chính trong lĩnh vực tư pháp.
Trong lĩnh vực trọng tài thương mại, rút ngắn thời gian từ 15 ngày xuống còn 10 ngày làm việc đối với các thủ tục thay đổi nội dung giấy phép, đăng ký hoạt động. Một số thủ tục khác trong lĩnh vực này từ thời hạn 30 ngày cũng được rút ngắn xuống còn 22 ngày làm việc.
Đối với lĩnh vực giám định tư pháp, thủ tục cấp lại Giấy đăng ký hoạt động của Văn phòng giám định tư pháp được giải quyết trong thời hạn chỉ còn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Trong lĩnh vực luật sư, thời gian đăng ký thay đổi nội dung Giấy phép thành lập chi nhánh, công ty luật nước ngoài được quy định là 03 ngày làm việc. Nhiều thủ tục khác cũng được điều chỉnh giảm từ 10 ngày xuống còn 08 ngày làm việc, từ 15 ngày xuống còn 07 ngày làm việc.
Đối với lĩnh vực hòa giải thương mại, nhiều thủ tục có thời hạn giải quyết 07 ngày nay được rút xuống còn 05 ngày làm việc; thời hạn 30 ngày giảm còn 22 ngày làm việc.
Các quy định này thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp; đồng thời giảm thời gian chờ đợi, tiết kiệm chi phí xã hội trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.
Đơn giản hóa hồ sơ, tăng cường khai thác dữ liệu số
Nghị định số 18/2026/NĐ-CP cũng đặt trọng tâm vào việc cắt giảm thành phần hồ sơ giấy, thúc đẩy khai thác và sử dụng dữ liệu trong các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Trong lĩnh vực chứng thực, Nghị định quy định cơ quan chứng thực không được yêu cầu người dân nộp hoặc xuất trình bản chính, bản sao giấy tờ nếu các thông tin đó đã có trong cơ sở dữ liệu được cơ quan có thẩm quyền công bố. Người thực hiện chứng thực có trách nhiệm khai thác, sử dụng thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu để thay thế thành phần hồ sơ giấy khi giải quyết thủ tục hành chính. Chỉ trong trường hợp không thể khai thác được dữ liệu hoặc dữ liệu chưa đầy đủ, chính xác thì mới yêu cầu người dân, doanh nghiệp bổ sung giấy tờ.
Đối với lĩnh vực quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản chỉ phải nộp bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp khi cơ quan giải quyết không thể khai thác được thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.
Trong lĩnh vực hòa giải thương mại và một số lĩnh vực khác, Nghị định cũng bãi bỏ nhiều yêu cầu về nộp bản sao kèm bản chính để đối chiếu, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và tổ chức khi thực hiện thủ tục hành chính.
Mở rộng hình thức thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến
Nghị định số 18/2026/NĐ-CP tiếp tục mở rộng việc tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.
Trong lĩnh vực thi hành án dân sự, Nghị định bổ sung quy định cho phép người dân thực hiện yêu cầu thi hành án trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng định danh điện tử VNeID.
Bên cạnh hình thức trực tuyến, người dân vẫn có thể lựa chọn các phương thức truyền thống như nộp trực tiếp, gửi qua dịch vụ bưu chính hoặc trình bày bằng lời nói theo quy định của pháp luật.
Việc đa dạng hóa phương thức thực hiện thủ tục hành chính góp phần tạo thuận lợi tối đa cho người dân, đặc biệt là người ở vùng sâu, vùng xa hoặc người không có điều kiện đi lại thường xuyên.
Hoàn thiện cơ chế quản lý các tổ chức hành nghề tư pháp
Nghị định cũng sửa đổi, bổ sung nhiều quy định liên quan đến tổ chức và hoạt động của các tổ chức hành nghề tư pháp.
Trong lĩnh vực giám định tư pháp, Nghị định quy định cụ thể hơn về trình tự, thủ tục chuyển đổi loại hình hoạt động của Văn phòng giám định tư pháp từ doanh nghiệp tư nhân sang công ty hợp danh và ngược lại; đồng thời cho phép thực hiện thủ tục trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Đối với lĩnh vực đấu giá tài sản, Nghị định sửa đổi quy định liên quan đến việc phê duyệt trang thông tin đấu giá trực tuyến. Theo đó, hồ sơ, trình tự, thủ tục được quy định cụ thể hơn; kết quả phê duyệt được trả dưới cả hình thức bản giấy và bản điện tử có giá trị pháp lý như nhau.
Trong lĩnh vực thừa phát lại, Nghị định bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến đăng ký tập sự, bổ nhiệm, miễn nhiệm, cấp thẻ hành nghề, thành lập và chuyển đổi loại hình Văn phòng Thừa phát lại theo hướng công khai, minh bạch và thuận tiện hơn cho người thực hiện thủ tục.
Có thể khẳng định, Nghị định số 18/2026/NĐ-CP là bước cụ thể hóa quan trọng chủ trương cải cách hành chính, chuyển đổi số quốc gia và xây dựng Chính phủ số. Việc cắt giảm thời gian giải quyết thủ tục hành chính, đơn giản hóa hồ sơ, mở rộng thực hiện thủ tục trực tuyến và tăng cường khai thác cơ sở dữ liệu điện tử không chỉ góp phần giảm gánh nặng hành chính cho người dân, doanh nghiệp mà còn nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực tư pháp.
Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/01/2026./.
Nghị định sửa đổi, bổ sung nhiều quy định quan trọng liên quan đến các lĩnh vực như trọng tài thương mại, giám định tư pháp, luật sư, hòa giải thương mại, tư vấn pháp luật, chứng thực, thi hành án dân sự, thừa phát lại, đăng ký biện pháp bảo đảm… với tinh thần xuyên suốt là cắt giảm thủ tục, rút ngắn thời gian giải quyết, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và khai thác dữ liệu số.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, khẳng định giá trị pháp lý của hồ sơ điện tử
Một trong những nội dung nổi bật của Nghị định số 18/2026/NĐ-CP là tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.
Theo đó, Nghị định bổ sung quy định về kết quả giải quyết thủ tục hành chính được ký số, phát hành theo quy định của pháp luật về công tác văn thư để trả cho tổ chức, cá nhân dưới cả hai hình thức: bản giấy và bản điện tử. Trường hợp người dân, doanh nghiệp có nhu cầu, cơ quan có thẩm quyền có thể chỉ cung cấp kết quả điện tử.
Đáng chú ý, Nghị định khẳng định rõ: kết quả giải quyết thủ tục hành chính bản điện tử có giá trị pháp lý tương đương với văn bản giấy. Quy định này được áp dụng đồng bộ trong nhiều lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp như trọng tài thương mại, giám định tư pháp, luật sư, hòa giải thương mại, tư vấn pháp luật…
Việc thừa nhận đầy đủ giá trị pháp lý của kết quả điện tử là bước tiến quan trọng trong quá trình xây dựng nền hành chính số, góp phần giảm chi phí, thời gian đi lại cho người dân và doanh nghiệp; đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch trong giải quyết thủ tục hành chính.
Cắt giảm mạnh thời gian giải quyết thủ tục hành chính
Một điểm mới đáng chú ý khác của Nghị định số 18/2026/NĐ-CP là việc rà soát, cắt giảm đáng kể thời gian giải quyết nhiều thủ tục hành chính trong lĩnh vực tư pháp.
Trong lĩnh vực trọng tài thương mại, rút ngắn thời gian từ 15 ngày xuống còn 10 ngày làm việc đối với các thủ tục thay đổi nội dung giấy phép, đăng ký hoạt động. Một số thủ tục khác trong lĩnh vực này từ thời hạn 30 ngày cũng được rút ngắn xuống còn 22 ngày làm việc.
Đối với lĩnh vực giám định tư pháp, thủ tục cấp lại Giấy đăng ký hoạt động của Văn phòng giám định tư pháp được giải quyết trong thời hạn chỉ còn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Trong lĩnh vực luật sư, thời gian đăng ký thay đổi nội dung Giấy phép thành lập chi nhánh, công ty luật nước ngoài được quy định là 03 ngày làm việc. Nhiều thủ tục khác cũng được điều chỉnh giảm từ 10 ngày xuống còn 08 ngày làm việc, từ 15 ngày xuống còn 07 ngày làm việc.
Đối với lĩnh vực hòa giải thương mại, nhiều thủ tục có thời hạn giải quyết 07 ngày nay được rút xuống còn 05 ngày làm việc; thời hạn 30 ngày giảm còn 22 ngày làm việc.
Các quy định này thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp; đồng thời giảm thời gian chờ đợi, tiết kiệm chi phí xã hội trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.
Đơn giản hóa hồ sơ, tăng cường khai thác dữ liệu số
Nghị định số 18/2026/NĐ-CP cũng đặt trọng tâm vào việc cắt giảm thành phần hồ sơ giấy, thúc đẩy khai thác và sử dụng dữ liệu trong các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Trong lĩnh vực chứng thực, Nghị định quy định cơ quan chứng thực không được yêu cầu người dân nộp hoặc xuất trình bản chính, bản sao giấy tờ nếu các thông tin đó đã có trong cơ sở dữ liệu được cơ quan có thẩm quyền công bố. Người thực hiện chứng thực có trách nhiệm khai thác, sử dụng thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu để thay thế thành phần hồ sơ giấy khi giải quyết thủ tục hành chính. Chỉ trong trường hợp không thể khai thác được dữ liệu hoặc dữ liệu chưa đầy đủ, chính xác thì mới yêu cầu người dân, doanh nghiệp bổ sung giấy tờ.
Đối với lĩnh vực quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản chỉ phải nộp bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp khi cơ quan giải quyết không thể khai thác được thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.
Trong lĩnh vực hòa giải thương mại và một số lĩnh vực khác, Nghị định cũng bãi bỏ nhiều yêu cầu về nộp bản sao kèm bản chính để đối chiếu, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và tổ chức khi thực hiện thủ tục hành chính.
Mở rộng hình thức thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến
Nghị định số 18/2026/NĐ-CP tiếp tục mở rộng việc tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.
Trong lĩnh vực thi hành án dân sự, Nghị định bổ sung quy định cho phép người dân thực hiện yêu cầu thi hành án trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng định danh điện tử VNeID.
Bên cạnh hình thức trực tuyến, người dân vẫn có thể lựa chọn các phương thức truyền thống như nộp trực tiếp, gửi qua dịch vụ bưu chính hoặc trình bày bằng lời nói theo quy định của pháp luật.
Việc đa dạng hóa phương thức thực hiện thủ tục hành chính góp phần tạo thuận lợi tối đa cho người dân, đặc biệt là người ở vùng sâu, vùng xa hoặc người không có điều kiện đi lại thường xuyên.
Hoàn thiện cơ chế quản lý các tổ chức hành nghề tư pháp
Nghị định cũng sửa đổi, bổ sung nhiều quy định liên quan đến tổ chức và hoạt động của các tổ chức hành nghề tư pháp.
Trong lĩnh vực giám định tư pháp, Nghị định quy định cụ thể hơn về trình tự, thủ tục chuyển đổi loại hình hoạt động của Văn phòng giám định tư pháp từ doanh nghiệp tư nhân sang công ty hợp danh và ngược lại; đồng thời cho phép thực hiện thủ tục trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Đối với lĩnh vực đấu giá tài sản, Nghị định sửa đổi quy định liên quan đến việc phê duyệt trang thông tin đấu giá trực tuyến. Theo đó, hồ sơ, trình tự, thủ tục được quy định cụ thể hơn; kết quả phê duyệt được trả dưới cả hình thức bản giấy và bản điện tử có giá trị pháp lý như nhau.
Trong lĩnh vực thừa phát lại, Nghị định bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến đăng ký tập sự, bổ nhiệm, miễn nhiệm, cấp thẻ hành nghề, thành lập và chuyển đổi loại hình Văn phòng Thừa phát lại theo hướng công khai, minh bạch và thuận tiện hơn cho người thực hiện thủ tục.
Có thể khẳng định, Nghị định số 18/2026/NĐ-CP là bước cụ thể hóa quan trọng chủ trương cải cách hành chính, chuyển đổi số quốc gia và xây dựng Chính phủ số. Việc cắt giảm thời gian giải quyết thủ tục hành chính, đơn giản hóa hồ sơ, mở rộng thực hiện thủ tục trực tuyến và tăng cường khai thác cơ sở dữ liệu điện tử không chỉ góp phần giảm gánh nặng hành chính cho người dân, doanh nghiệp mà còn nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực tư pháp.
Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/01/2026./.