Thực hiện trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu – Chung tay xây dựng nền kinh tế tuần hoàn, phát triển bền vững
- Thứ năm - 06/08/2026 23:49
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Trong bối cảnh lượng chất thải phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng ngày càng gia tăng, việc tăng cường tái chế, tái sử dụng và xử lý chất thải theo hướng hiện đại là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và hướng tới phát triển bền vững. Theo đó, để khẳng định rõ vai trò và trách nhiệm của doanh nghiệp đối với toàn bộ vòng đời của sản phẩm, bao bì sau khi đưa ra thị trường, tại Điều 54, Điều 55 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã quy định trách nhiệm tái chế và trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu.
Nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, ngày 01/4/2026 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 110/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu; ngày 25/5/2026 Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Thông tư số 24/2026/TT-BNNMT hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định này.
Chất thải - Thách thức đối với môi trường và phát triển bền vững
Theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, chất thải là vật chất ở thể rắn, lỏng, khí hoặc dạng khác được thải ra từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác.
Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và gia tăng tiêu dùng đã làm lượng chất thải phát sinh không ngừng tăng lên. Bên cạnh chất thải sinh hoạt, nhiều loại bao bì, sản phẩm sau sử dụng như bao bì nhựa, thiết bị điện - điện tử, pin, ắc quy, dầu nhớt, săm lốp... nếu không được thu gom, tái chế và xử lý đúng quy định sẽ gây ô nhiễm đất, nguồn nước và không khí; ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, làm suy giảm hệ sinh thái và gây lãng phí nguồn tài nguyên có thể tái chế.
Thực tế cho thấy, nhiều loại chất thải vẫn còn giá trị sử dụng nếu được phân loại, thu gom và tái chế đúng quy trình. Hoạt động tái chế không chỉ giúp giảm lượng chất thải phải xử lý, tiết kiệm diện tích chôn lấp mà còn góp phần tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, giảm phát thải khí nhà kính, giảm chi phí sản xuất và tạo ra nguồn nguyên liệu thứ cấp phục vụ nền kinh tế.
Xu hướng phát triển của nhiều quốc gia hiện nay là chuyển từ mô hình kinh tế tuyến tính "khai thác - sản xuất - tiêu dùng - thải bỏ" sang mô hình kinh tế tuần hoàn, trong đó chất thải được coi là nguồn tài nguyên để tiếp tục đưa trở lại quá trình sản xuất. Đây cũng là định hướng quan trọng mà Việt Nam đang từng bước triển khai.
Để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và chia sẻ trách nhiệm giữa Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội trong công tác bảo vệ môi trường, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã quy định trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu trong việc tái chế sản phẩm, bao bì và xử lý chất thải. Theo đó, nhà sản xuất, nhập khẩu không chỉ chịu trách nhiệm đối với quá trình sản xuất, kinh doanh mà còn có trách nhiệm đối với việc thu hồi, tái chế hoặc xử lý sản phẩm, bao bì sau khi người tiêu dùng thải bỏ. Qua đó sẽ góp phần nâng cao tỷ lệ thu hồi, tái chế chất thải; giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước; khuyến khích doanh nghiệp cải tiến thiết kế sản phẩm theo hướng thân thiện với môi trường; thúc đẩy sử dụng vật liệu tái chế và hình thành chuỗi sản xuất, tiêu dùng bền vững.
Đối với tỉnh Thái Nguyên, trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh, lượng chất thải rắn sinh hoạt tại các khu vực đô thị của tỉnh ngày càng gia tăng, gây áp lực lớn lên hệ thống thu gom, xử lý và môi trường sống. Nhận thức rõ vấn đề này, Thái Nguyên đã đặt ra mục tiêu đến các năm tới sẽ xử lý trên 91% chất thải rắn sinh hoạt tại khu vực đô thị. Tỉnh đang siết chặt công tác quản lý môi trường, thúc đẩy phân loại rác tại nguồn, tái chế chất thải và đầu tư các nhà máy xử lý rác hiện đại kết hợp thu hồi năng lượng, đồng thời ban hành Quyết định 72/2026/QĐ-UBND ngày 18/6/2026 quy định quản lý chất thải rắn sinh hoạt để chuẩn hóa quy trình quản lý.
Đây là chỉ tiêu quan trọng, thể hiện quyết tâm của địa phương trong việc nâng cao chất lượng môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Để đạt được mục tiêu trên, tỉnh tập trung đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là đầu tư nâng cấp hạ tầng thu gom và xử lý rác thải, từng bước hiện đại hóa các khu xử lý tập trung theo hướng giảm chôn lấp, tăng tỷ lệ tái chế và xử lý bằng công nghệ tiên tiến. Song song với đó, Thái Nguyên đẩy mạnh xã hội hóa công tác môi trường, khuyến khích doanh nghiệp tham gia thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải theo mô hình dịch vụ công - tư. Đồng thời triển khai thực hiện quy định trách nhiệm tái chế của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu và trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Những nội dung chính của Nghị định số 110/2026/NĐ-CP
Nghị định số 110/2026/NĐ-CP đã quy định đối tượng, lộ trình thực hiện trách nhiệm tái chế các loại sản phẩm, bao bì; đối tượng, mức đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường để hỗ trợ hoạt động tái chế sản phẩm, bao bì, xử lý chất thải; đối tượng không phải thực hiện trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì, đóng góp tài chính để hỗ trợ xử lý chất thải; Tỷ lệ, hình thức tái chế; mức đóng góp hỗ trợ tài chính tái chế, xử lý chất thải...
Các tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu các sản phẩm, bao bì thuộc đối tượng áp dụng phải thực hiện trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì đó theo tỷ lệ, quy cách tái chế bắt buộc. Tỷ lệ tái chế bắt buộc cho từng loại sản phẩm, bao bì được quy định chi tiết tại phụ lục ban hành kèm theo Nghị định. Nhà sản xuất, nhập khẩu có thể lựa chọn tái chế, xử lý chất thải theo hình thức như:
- Tự tổ chức tái chế sản phẩm, bao bì;
- Thuê đơn vị có chức năng thực hiện việc tái chế;
- Ủy quyền cho tổ chức trung gian thực hiện tái chế theo quy định;
- Đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để hỗ trợ hoạt động tái chế theo quy định của pháp luật.
- Đối với sản phẩm, bao bì chứa chất độc hại, khó có khả năng tái chế hoặc gây khó khăn cho thu gom, xử lý nhà sản xuất, nhập khẩu còn có trách nhiệm đóng góp tài chính để hỗ trợ các hoạt động xử lý chất thải.
- Nghị định cũng quy định cụ thể về: Mức đóng góp tài chính theo từng sản phẩm, bao bì; Quản lý, sử dụng nguồn đóng góp tài chính; trách nhiệm của các Bộ, ngành, địa phương và các cơ quan liên quan trong tổ chức thực hiện.
Thông tư số 24/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn chi tiết một số điều của Nghị định số 110/2026/NĐ-CP
Để tổ chức thực hiện Nghị định số 110/2026/NĐ-CP của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 24/2026/TT-BNNMT ngày 25/5/2026 hướng dẫn chi tiết một số nội dung của Nghị định. Đó là:
- Quy định mức đóng góp tài chính hỗ trợ tái chế đối với từng nhóm sản phẩm, bao bì;
- Hướng dẫn xác định khối lượng sản phẩm, bao bì phải thực hiện trách nhiệm tái chế;
- Ban hành các biểu mẫu đăng ký, kê khai, báo cáo kết quả thực hiện trách nhiệm tái chế, xử lý chất thải;
- Hướng dẫn trình tự, thủ tục kê khai, nộp hồ sơ, xác nhận kết quả thực hiện;
- Hướng dẫn quản lý, sử dụng nguồn kinh phí đóng góp và chế độ báo cáo;
- Quy định việc kiểm tra, giám sát và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan.
Doanh nghiệp cần chủ động thực hiện những nội dung gì?
Để bảo đảm tuân thủ đúng quy định của pháp luật, các tổ chức, doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu cần chủ động:
- Nghiên cứu đầy đủ các quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Nghị định số 110/2026/NĐ-CP và Thông tư số 24/2026/TT-BNNMT.
- Rà soát danh mục sản phẩm, bao bì do đơn vị sản xuất hoặc nhập khẩu để xác định có thuộc đối tượng phải thực hiện trách nhiệm hay không. Việc xác định đúng đối tượng và trách nhiệm sẽ giúp doanh nghiệp thực hiện đúng quy định, tránh phát sinh vi phạm hành chính và giảm thiểu rủi ro trong quá trình hoạt động.
- Lựa chọn phương thức thực hiện trách nhiệm phù hợp với điều kiện hoạt động của doanh nghiệp.
- Thực hiện đúng việc đăng ký, kê khai, báo cáo, đóng góp tài chính và các nghĩa vụ khác theo quy định phát luật (nếu thuộc trường hợp phải thực hiện).
- Lưu giữ hồ sơ, chứng từ liên quan để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát theo quy định;
- Chủ động phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước trong quá trình triển khai và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo quy định.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần quan tâm nghiên cứu kỹ các trường hợp được miễn, không thuộc đối tượng áp dụng hoặc các quy định chuyển tiếp (nếu có) để thực hiện đúng, đầy đủ và phù hợp với quy định hiện hành.
Nghị định 110/2026/NĐ-CP và Thông tư 24/2026/TT-BNNMT có hiệu lực thi hành từ ngày 25/5/2026. Đây là những văn bản quan trọng giúp doanh nghiệp thực hiện đúng quy trình, thủ tục và bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường.
Chung tay thực hiện trách nhiệm vì môi trường xanh xây dựng nề kinh tế tuần hoàn, phát triển bền vững
Việc thực hiện trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cam kết của doanh nghiệp đối với cộng đồng và sự phát triển bền vững của đất nước.
Các doanh nghiệp chủ động thực hiện tốt trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và xử lý chất thải sẽ góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên, thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng hình ảnh doanh nghiệp phát triển bền vững./.
Nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, ngày 01/4/2026 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 110/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu; ngày 25/5/2026 Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Thông tư số 24/2026/TT-BNNMT hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định này.
Chất thải - Thách thức đối với môi trường và phát triển bền vững
Theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, chất thải là vật chất ở thể rắn, lỏng, khí hoặc dạng khác được thải ra từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác.
Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và gia tăng tiêu dùng đã làm lượng chất thải phát sinh không ngừng tăng lên. Bên cạnh chất thải sinh hoạt, nhiều loại bao bì, sản phẩm sau sử dụng như bao bì nhựa, thiết bị điện - điện tử, pin, ắc quy, dầu nhớt, săm lốp... nếu không được thu gom, tái chế và xử lý đúng quy định sẽ gây ô nhiễm đất, nguồn nước và không khí; ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, làm suy giảm hệ sinh thái và gây lãng phí nguồn tài nguyên có thể tái chế.
Thực tế cho thấy, nhiều loại chất thải vẫn còn giá trị sử dụng nếu được phân loại, thu gom và tái chế đúng quy trình. Hoạt động tái chế không chỉ giúp giảm lượng chất thải phải xử lý, tiết kiệm diện tích chôn lấp mà còn góp phần tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, giảm phát thải khí nhà kính, giảm chi phí sản xuất và tạo ra nguồn nguyên liệu thứ cấp phục vụ nền kinh tế.
Xu hướng phát triển của nhiều quốc gia hiện nay là chuyển từ mô hình kinh tế tuyến tính "khai thác - sản xuất - tiêu dùng - thải bỏ" sang mô hình kinh tế tuần hoàn, trong đó chất thải được coi là nguồn tài nguyên để tiếp tục đưa trở lại quá trình sản xuất. Đây cũng là định hướng quan trọng mà Việt Nam đang từng bước triển khai.
Để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và chia sẻ trách nhiệm giữa Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội trong công tác bảo vệ môi trường, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã quy định trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu trong việc tái chế sản phẩm, bao bì và xử lý chất thải. Theo đó, nhà sản xuất, nhập khẩu không chỉ chịu trách nhiệm đối với quá trình sản xuất, kinh doanh mà còn có trách nhiệm đối với việc thu hồi, tái chế hoặc xử lý sản phẩm, bao bì sau khi người tiêu dùng thải bỏ. Qua đó sẽ góp phần nâng cao tỷ lệ thu hồi, tái chế chất thải; giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước; khuyến khích doanh nghiệp cải tiến thiết kế sản phẩm theo hướng thân thiện với môi trường; thúc đẩy sử dụng vật liệu tái chế và hình thành chuỗi sản xuất, tiêu dùng bền vững.
Đối với tỉnh Thái Nguyên, trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh, lượng chất thải rắn sinh hoạt tại các khu vực đô thị của tỉnh ngày càng gia tăng, gây áp lực lớn lên hệ thống thu gom, xử lý và môi trường sống. Nhận thức rõ vấn đề này, Thái Nguyên đã đặt ra mục tiêu đến các năm tới sẽ xử lý trên 91% chất thải rắn sinh hoạt tại khu vực đô thị. Tỉnh đang siết chặt công tác quản lý môi trường, thúc đẩy phân loại rác tại nguồn, tái chế chất thải và đầu tư các nhà máy xử lý rác hiện đại kết hợp thu hồi năng lượng, đồng thời ban hành Quyết định 72/2026/QĐ-UBND ngày 18/6/2026 quy định quản lý chất thải rắn sinh hoạt để chuẩn hóa quy trình quản lý.
Đây là chỉ tiêu quan trọng, thể hiện quyết tâm của địa phương trong việc nâng cao chất lượng môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Để đạt được mục tiêu trên, tỉnh tập trung đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là đầu tư nâng cấp hạ tầng thu gom và xử lý rác thải, từng bước hiện đại hóa các khu xử lý tập trung theo hướng giảm chôn lấp, tăng tỷ lệ tái chế và xử lý bằng công nghệ tiên tiến. Song song với đó, Thái Nguyên đẩy mạnh xã hội hóa công tác môi trường, khuyến khích doanh nghiệp tham gia thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải theo mô hình dịch vụ công - tư. Đồng thời triển khai thực hiện quy định trách nhiệm tái chế của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu và trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Những nội dung chính của Nghị định số 110/2026/NĐ-CP
Nghị định số 110/2026/NĐ-CP đã quy định đối tượng, lộ trình thực hiện trách nhiệm tái chế các loại sản phẩm, bao bì; đối tượng, mức đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường để hỗ trợ hoạt động tái chế sản phẩm, bao bì, xử lý chất thải; đối tượng không phải thực hiện trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì, đóng góp tài chính để hỗ trợ xử lý chất thải; Tỷ lệ, hình thức tái chế; mức đóng góp hỗ trợ tài chính tái chế, xử lý chất thải...
Các tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu các sản phẩm, bao bì thuộc đối tượng áp dụng phải thực hiện trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì đó theo tỷ lệ, quy cách tái chế bắt buộc. Tỷ lệ tái chế bắt buộc cho từng loại sản phẩm, bao bì được quy định chi tiết tại phụ lục ban hành kèm theo Nghị định. Nhà sản xuất, nhập khẩu có thể lựa chọn tái chế, xử lý chất thải theo hình thức như:
- Tự tổ chức tái chế sản phẩm, bao bì;
- Thuê đơn vị có chức năng thực hiện việc tái chế;
- Ủy quyền cho tổ chức trung gian thực hiện tái chế theo quy định;
- Đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để hỗ trợ hoạt động tái chế theo quy định của pháp luật.
- Đối với sản phẩm, bao bì chứa chất độc hại, khó có khả năng tái chế hoặc gây khó khăn cho thu gom, xử lý nhà sản xuất, nhập khẩu còn có trách nhiệm đóng góp tài chính để hỗ trợ các hoạt động xử lý chất thải.
- Nghị định cũng quy định cụ thể về: Mức đóng góp tài chính theo từng sản phẩm, bao bì; Quản lý, sử dụng nguồn đóng góp tài chính; trách nhiệm của các Bộ, ngành, địa phương và các cơ quan liên quan trong tổ chức thực hiện.
Thông tư số 24/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn chi tiết một số điều của Nghị định số 110/2026/NĐ-CP
Để tổ chức thực hiện Nghị định số 110/2026/NĐ-CP của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 24/2026/TT-BNNMT ngày 25/5/2026 hướng dẫn chi tiết một số nội dung của Nghị định. Đó là:
- Quy định mức đóng góp tài chính hỗ trợ tái chế đối với từng nhóm sản phẩm, bao bì;
- Hướng dẫn xác định khối lượng sản phẩm, bao bì phải thực hiện trách nhiệm tái chế;
- Ban hành các biểu mẫu đăng ký, kê khai, báo cáo kết quả thực hiện trách nhiệm tái chế, xử lý chất thải;
- Hướng dẫn trình tự, thủ tục kê khai, nộp hồ sơ, xác nhận kết quả thực hiện;
- Hướng dẫn quản lý, sử dụng nguồn kinh phí đóng góp và chế độ báo cáo;
- Quy định việc kiểm tra, giám sát và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan.
Doanh nghiệp cần chủ động thực hiện những nội dung gì?
Để bảo đảm tuân thủ đúng quy định của pháp luật, các tổ chức, doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu cần chủ động:
- Nghiên cứu đầy đủ các quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Nghị định số 110/2026/NĐ-CP và Thông tư số 24/2026/TT-BNNMT.
- Rà soát danh mục sản phẩm, bao bì do đơn vị sản xuất hoặc nhập khẩu để xác định có thuộc đối tượng phải thực hiện trách nhiệm hay không. Việc xác định đúng đối tượng và trách nhiệm sẽ giúp doanh nghiệp thực hiện đúng quy định, tránh phát sinh vi phạm hành chính và giảm thiểu rủi ro trong quá trình hoạt động.
- Lựa chọn phương thức thực hiện trách nhiệm phù hợp với điều kiện hoạt động của doanh nghiệp.
- Thực hiện đúng việc đăng ký, kê khai, báo cáo, đóng góp tài chính và các nghĩa vụ khác theo quy định phát luật (nếu thuộc trường hợp phải thực hiện).
- Lưu giữ hồ sơ, chứng từ liên quan để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát theo quy định;
- Chủ động phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước trong quá trình triển khai và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo quy định.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần quan tâm nghiên cứu kỹ các trường hợp được miễn, không thuộc đối tượng áp dụng hoặc các quy định chuyển tiếp (nếu có) để thực hiện đúng, đầy đủ và phù hợp với quy định hiện hành.
Nghị định 110/2026/NĐ-CP và Thông tư 24/2026/TT-BNNMT có hiệu lực thi hành từ ngày 25/5/2026. Đây là những văn bản quan trọng giúp doanh nghiệp thực hiện đúng quy trình, thủ tục và bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường.
Chung tay thực hiện trách nhiệm vì môi trường xanh xây dựng nề kinh tế tuần hoàn, phát triển bền vững
Việc thực hiện trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cam kết của doanh nghiệp đối với cộng đồng và sự phát triển bền vững của đất nước.
Các doanh nghiệp chủ động thực hiện tốt trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và xử lý chất thải sẽ góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên, thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng hình ảnh doanh nghiệp phát triển bền vững./.